Programma 1 Bestuur en veiligheid

Inleiding

We werken aan goed en integer openbaar bestuur, omdat dit noodzakelijk is voor het functioneren van onze democratische rechtsstaat.
Opgaven worden steeds complexer, en dat vraagt om een daadkrachtig bestuur dat in staat is om problemen op te lossen. Er komen grote veranderingen op de samenleving af op het gebied van onder meer digitalisering, klimaat, energie, economie en arbeidsmarkt. Daarom is een aanpak nodig die aansluit bij de eisen van deze tijd: betrokken, betrouwbaar, effectief, integer en waar nodig opererend als één overheid.
Zelfs in een welvarend land als Nederland staan de betrouwbaarheid en de legitimiteit van de overheid onder druk, mede door de alsmaar toenemende (zware) criminaliteit en de vermenging van de onder- en bovenwereld. Daarom geven we onverminderd uitvoering aan de bestuursopdracht “veilig en weerbaar Brabant”. Als we daarbij de diverse (landelijke) incidenten in ogenschouw nemen die een directe aanval zijn op de democratische rechtsstaat, dan is duidelijk dat een gezamenlijke inzet van de overheid langjarig zal moeten zijn. Landelijk wordt daarbij al gesproken over een termijn van minimaal tien jaar, wat mogelijk al iets zegt over de benodigde provinciale inzet na 2023.

We hebben een kwalitatief goed bestuurlijk netwerk nodig, dat effectief samenwerkt met burgers en triple-helix partners. Hoe en hoeveel we als overheden samenwerken, bepaalt voor een belangrijk deel hoe inwoners de doelmatigheid en de kwaliteit van het overheidsbeleid ervaren. Het is daarbij belangrijk om inwoners te betrekken bij besluitvorming.
In 2022 stellen we het beleidskader voor een Toekomstbesteding bestuur op. Deze bevat ook een visie op de regionale samenwerking. Deze visie is overigens ook via de koepels (VNG-IPO-UvW) en de minister van BZK aangekondigd in de Tweede Kamer. De overheden trekken hierin gezamenlijk op.

In het addendum op het bestuursakkoord 2020-2023 "Samen bouwen aan de kwaliteit van Brabant" wordt ingezet op Brede Welvaart voor alle Brabanders. Brede Welvaart, waaronder onder meer gezondheid valt, is evenals digitalisering, een samenbindend thema dat door alle dossiers heen loopt, en invulling moet krijgen via alle portefeuilles. Vanwege het samenbindende karakter geven we Brede Welvaart, inclusief gezondheid, een plek in dit begrotingshoofdstuk Bestuur.

Als provinciale organisatie bieden we ook adequate ondersteuning aan de eigen bestuursorganen.

Bevorderen van bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid en integriteit

Steeds vaker zorgt de georganiseerde misdaad voor ondermijning van het gezag van de overheid en onze samenleving. Een succesvolle aanpak van deze ontwikkeling vraagt om een weerbare en integere overheid, maar ook om een weerbare samenleving. Een openbaar bestuur dat niet doeltreffend op kan treden tegen georganiseerde criminaliteit en ondermijning, verliest uiteindelijk het vertrouwen van de inwoners en grip op de samenleving. Een integere en weerbare overheid die actief samen optrekt met inwoners, bedrijven en instellingen, is daarom een belangrijke kernkwaliteit van het openbaar bestuur. Met het in 2021 vastgestelde Masterplan interne weerbaarheid zetten we hiermee zelf belangrijke stappen als provinciale organisatie, waarbij we tevens de boodschap van noodzakelijke integriteit en weerbaarheid uitdragen naar de aan de provincie verbonden partijen.

Indicatoren:

  • Door een online social media campagne is de meldingsbereidheid positief beïnvloed.
  • Door een risicotaxatietool met indicatoren worden de mogelijkheden vergroot om criminaliteit en ondermijning op bedrijventerreinen tegen te gaan.
  • Een zogenaamde Bibob-APK (een periodieke check up) stimuleert het verkrijgen van inzicht in de huidige stand van zaken rond de toepassing van de Wet Bibob door de Brabantse gemeenten.

Wat gaan we daarvoor doen?

Brede Welvaart

Om de Staten meer dan nu de mogelijkheid te geven om te sturen op Brede Welvaart, rapporteren en monitoren we in onze plannings- en verantwoordingscyclus op basis van onze opgaven en stellen we jaarlijks de Staat van Brabant op.

Eind 2021 zal het beleidskader gezondheid in PS worden vastgesteld. Vervolgens worden in de uitvoeringsagenda (planning voorjaar 2022) de KPI’s uitgewerkt en hierna opgenomen in de begroting.

Wat gaan we daarvoor doen?

Een toekomstbestendig openbaar bestuur

Onze ambitie is om de kwaliteit van het openbaar bestuur en de bestuurlijke samenwerking te blijven verbeteren, zowel binnen Brabant met (maatschappelijke) partners, als met de andere provincies (Interprovinciaal Overleg) en het Rijk. Dit willen we doen met de Brabanders, om de maatschappelijke opgaven in Brabant zo goed mogelijk te realiseren. De klimaatopgave, energietransitie, het verstedelijkingsvraagstuk, de toenemende ongelijkheid in de samenleving en het omgaan met de gevolgen van de vergrijzing zijn grote maatschappelijke opgaven. Ze spelen lokaal, regionaal en wereldwijd en stellen meer dan ooit hoge eisen aan de samenwerking van bestuurlijke organisaties. Het vraagt om een bestuur dat functioneert als één overheid door overheidslagen, schaalniveaus en maatschappelijke opgaven heen. Hiervoor zijn slagkracht en schakelkracht essentieel. Daarom investeren wij in de bestuurlijke samenwerking, op regionaal en interregionaalniveau. Dat doen we onder meer via de regionale ontwikkeldagen, BrabantStad, M7/M9 en samenwerkingsagenda met de Vereniging Brabantse Gemeenten (VBG).
In de Statenmededeling Stand van zaken uitwerking thema 'samen' hebben we laten weten dat we begin 2022 het nieuwe participatiebeleid en de participatieverordening zouden vaststellen. We gingen er toen echter van uit dat de Omgevingswet en de Wet versterking participatie decentrale overheden van kracht zouden zijn. Dat is niet het geval. De invoering van de Omgevingswet is verplaatst naar 1 juli 2022 en de Wet versterking participatie decentrale overheden is nog niet naar de Tweede Kamer gestuurd. Dat betekent dat we de participatieverordening op z’n vroegst medio 2022 naar de Staten kunnen sturen. Voorafgaand aan de participatieverordening leggen we het participatiebeleid aan de Staten voor, als onderdeel van het beleidskader Toekomstbestendig Bestuur. Het Uitdaagrecht, het participatiekompas en jongerenparticipatie maken onderdeel uit van het participatiebeleid en krijgen (waar mogelijk/noodzakelijk) een plek in de verordening.

Indicatoren:

  • Inwoners zijn bij tenminste zes beleids- en uitvoeringsontwikkelingstrajecten betrokken tot en met 2023
  • De kwaliteit van het openbaar bestuur bevorderen we via bestuurlijke samenwerking in Brabant

Wat gaan we daarvoor doen?

Gemeenten, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen voeren hun wettelijke taken conform de wet uit

Met Interbestuurlijk Toezicht bevorderen wij dat gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen hun wettelijke taken uitvoeren. Het is onze ambitie dat het toezicht hen ondersteunt bij het voortdurend verbeteren van hun taakuitvoering. Zo dragen we bij aan het goed functioneren van het openbaar bestuur en het vertrouwen van de burger in de overheid. Daarnaast willen wij de komende jaren de impact van ons toezicht vergroten door nog méér in dialoog te gaan met de toezichtontvangers. Daarmee kan een sterker lerend effect worden gerealiseerd.

Indicator:

  • Eind 2023 kunnen we minstens 75% van de Gemeenten, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen als ‘voldoet’ beoordelen en is er geen die een ‘voldoet niet’ heeft gekregen. (Beoordelingen: voldoet / voldoet gedeeltelijk / voldoet niet)

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten?

Financiële toelichting op de verschillen tussen begroting 2022 en begroting 2021
Lasten
De raming van de programmalasten zijn in 2022 bijna gelijk aan 2021. Daarbinnen is sprake van een toename van € 1,1 mln voor het afdekken van de gemaakte afspraken met o.a. Steenbergen en Suikerunie over het Agrofood cluster. Dit wordt gecompenseerd door de lagere raming bij diverse andere budgetten, waaronder de raming voor de pensioen- en wachtgelden GS en het voorbereidingsbudget gezondheid.

Centrale Stelpost Brede Welvaart
Voor het programma Bestuur en veiligheid is in het onderdeel algemeen financieel beleid van de begroting voor het jaar 2022 een stelpost Brede welvaart opgenomen van € 2 mln. Het betreft de bij het addendum op het bestuursakkoord beschikbaar gestelde middelen voor brede welvaart inclusief gezondheid. Zodra de beleidsmatige invulling van deze stelpost door PS is geaccordeerd worden de middelen toegevoegd aan programma Bestuur en veiligheid.

Centrale Stelpost Bestuur en veiligheid
Voor het programma Bestuur en veiligheid is in het onderdeel algemeen financieel beleid van de begroting voor de jaren 2021 en 2022 een stelpost opgenomen van respectievelijk € 1,2 mln en € 0,935 mln. Zodra de beleidsmatige invulling van deze stelpost door PS is geaccordeerd worden de middelen toegevoegd aan programma Bestuur en veiligheid.

 

Stand Reserve
De lasten van het programma bestuur en veiligheid worden deels gedekt vanuit de reserve Vergunningverlening toezicht en handhaving omgevingsdiensten.
Het verloop van de stand van die reserve is onderstaand weergegeven. Deze reserve draagt ook bij aan de dekking van de lasten van programma 4 Natuur en milieu.

 

 

Bedragen x € 1.000 Realisatie 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025
Lasten
Programmalasten 13.096 17.325 17.416 14.628 10.359 9.978
Organisatiekosten 6.921 6.702 5.706 0 0 0
totaal lasten 20.017 24.027 23.122 14.628 10.359 9.978
Baten
totaal baten 500 2 2 2 2 2
saldo baten en lasten -19.426 -24.025 -23.120 -14.626 -10.356 -9.976
Stand reserve x € 1.000 Saldo per 1-1-2021 Saldo per 31-12-2021 Saldo per 31-12-2022 Saldo per 31-12-2023 Saldo per 31-12-2024 Saldo per 31-12-2025
Reserve VTH omgevingsdiensten 6.839 7.367 7.995 8.871 8.476 8.081