Meer
Publicatiedatum: 29-05-2020

Inhoud

Programma onderdelen

3. Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inleiding

Brabant is een ondernemende provincie. Om kansen te benutten is een bepaalde mate van risicobereidheid nodig. Overheden dienen echter ook op een verantwoorde manier met publieke middelen om te gaan. De juiste afweging tussen maatschappelijk rendement en risico en de daarbij behorende beheersmaatregelen moet worden gemaakt. Risicomanagement is daarbij een belangrijk instrument.

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Risicomanagement helpt bestuur, management en medewerkers bij het realiseren van provinciale doelen, door kansen (of mogelijkheden) te benutten en risico’s te beheersen. Risicomanagement biedt geen 100% garantie dat gebeurtenissen met een negatief gevolg niet meer zullen optreden, of dat alle kansen worden benut. Het geeft wel de zekerheid dat de provincie vooraf de benutting van kansen en de beheersing van risico’s zorgvuldig heeft afgewogen.

Hebben we daarvoor gedaan wat we wilden doen?

Risicomanagement is een doorlopend proces. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt bij de jaarstukken en de begroting gerapporteerd over de belangrijkste uitkomsten van het risicomanagementproces en ontwikkelingen. We brengen in beeld wat de belangrijkste restrisico’s zijn, wat het beschikbare weerstandscapaciteit is en welke conclusie we kunnen trekken op basis van de ratio weerstandsvermogen. We richten ons in deze paragraaf hoofdzakelijk op de uitgavenkant van de begroting. Ontwikkelingen m.b.t. de inkomsten van het Rijk en het verloop van de belastinginkomsten komen aan bod in de budgettaire nota’s. De expliciete risico’s verbonden aan de inkomstenkant voor het lopende jaar, zullen betrokken worden in het proces van risicomanagement door GS en daar waar nodig een vertaling krijgen in de paragraaf weerstandsvermogen.

Beleidskaders

Deze paragraaf heeft zijn basis in artikel 11 van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten) en de daarop van toepassing zijnde toelichting.

Conform dit artikel bevat deze paragraaf ten minste:

  • het beleid betreffende weerstandscapaciteit en risico’s;
  • een inventarisatie van de risico’s;
  • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
  • financiële kengetallen;
  • een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen in relatie tot de financiële positie.

 

De provincie is zelf verantwoordelijk voor het formuleren van de beleidslijn en normering.
GS hebben op 10 september 2019 een geactualiseerde beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen vastgesteld. De nota is via een statenmededeling aan uw Staten voorgelegd. Overige beleidsuitgangspunten ten aanzien van risicomanagement staan in deze paragraaf bij de diverse onderdelen weergegeven.

Inventarisatie risico's

In deze paragraaf worden de belangrijkste restrisico’s genoemd. Deze zijn afgedekt in de risicoreserve en reserve ontwikkelbedrijf (inclusief de hieruit getroffen voorzieningen). We benoemen de individuele risico’s die ca. 90% van de totale risico-inschatting beslaan. 

In de bijlagenbundel-bijlage 13 bij deze jaarstukken is een totaaloverzicht opgenomen.

 

 

Onderwerp

(x € 1 mln)

Restrisico jaarrekening 2019

Restrisico begroting 2020

Toelichting

1

Deelnemingen

56,4

 40,4

Het restrisico is gebaseerd op individuele risico-inschatting. Het restrisico is bepaald op 100% van de balanswaarde (incl. vz grondbedrijf), met uitzondering van de ORR.

2

Leningen 

64,7

 50,4

Elke lening is apart beoordeeld op risico. Het restrisico is de som van de afzonderlijke risicobeoordelingen van de leningen. 

3

Garanties

7,0

 7,1

Het restrisico is de uitkomst van individuele inschatting van risico en afdekking

4

Project glastuinbouw Deurne

17,0

 0

De risico’s betreffen resterende risico’s van de maatregelen woningbouw, bestaande uit Brabantse investeringsfondsen en startersmaatregelen

5

Logistiek Park Moerdijk (LPM)

7,5

 7,5

Risico op de ontwikkeling van Logistiek Park Moerdijk (LPM)

6

Juridische en bedrijfsvoeringsrisico’s

14,8

 14,8

Juridische en procesrisico’s zijn inherent aan beleidsuitvoering en bedrijfsvoering. De inschatting van het restrisico is vooralsnog een becijferd risico van 3% van de netto structurele exploitatieomvang

7

PPS A-59

5,7

 5,7

Restant bedrag voor de afdekking van risico’s in het project. Betreft een bestaand risico, maar is overgebracht naar de risico reserve i.v.m. nieuwe regelgeving 

8

Claims rond beleidswijzigingen Ruimtelijke ordening

1,8

 2,0

Het restrisico op schadeclaims door de inperking van ontwikkelmogelijkheden van de landbouw ontwikkelingsgebieden. 

 

Subtotaal

174,9

 128,0

90,3% (begroting 2020 79,1%) 

Overige risico’s 

18,7

 33,9

18,7% (begroting 2020 20,9 %)

Totaal risico’s 

193,6

 161,9

100 %

 

De belangrijkste verschillen in de restrisico’s stand jaarrekening 2019 ten opzichte van de begroting 2020:
Deelnemingen: Voor de waardering van de CV ORRII is de voorziening van ruim € 17,8 mln vrijgevallen ten gunste van de risicoreserve.
Leningen: In de verstrekte leningen per begroting 2020 zijn ook de verstrekkingen en aflossingen 2020 meegenomen.
Glastuinbouw project Deurne: In 2019 is het glastuinbouwproject Deurne in ontwikkeling genomen, met bijbehorende risicoafdekking in de reserve ontwikkelbedrijf en risicovoorziening ontwikkelbedrijf/grondbank.

 

Inventarisatie weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de provincie beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten (restrisico’s) te dekken. De mogelijkheden om tegenvallers op te kunnen vangen, kunnen worden gekwalificeerd als:
• incidenteel (middelen die slechts éénmalig ingezet kunnen worden) en;
• structureel (elk jaar kan deze capaciteit opnieuw worden ingezet).

Uit de risico-inventarisatie volgt de benodigde weerstandcapaciteit voor 2019: € 193,6 mln. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 182,6 mln. Binnen deze middelen kunnen restrisico’s worden opgevangen, zonder dat hiervoor beleidswijzigingen noodzakelijk zijn.

 

 

Tabel weerstandscapaciteit

(bedragen x € 1 mln)

 

Weerstandscapciteit

 

Incidenteel

Structureel

Totaal op jaarbasis

Risicoreserve*

118,8

 

 

Reserve Ontwikkelbedrijf**

62,5

 

 

Totaal reserves

 

 

181,3

Post onvoorzien

 

1,3

1,3

Totale weerstandscapaciteit

 

 

 

182,6

 

Theoretische ruimte vanwege onbenutte belastingcapaciteit ***

 

 

132,6

 

*   De stand van de risicoreserve (volgens bijlage 4) is € 13,2 mln. hoger i.v.m. toekomstige risico’s waarvoor de storting reeds is verwerkt in de stand en een onttrekking die nog niet in de raming is opgenomen
**  Inclusief de gevormde voorzieningen
*** De onbenutte belastingcapaciteit geeft een theoretische ruimte van ruim € 132,6 mln. Dit levert een theoretische ruimte op vanaf jaar 2021.

Ratio weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen is een maatstaf om te beoordelen of de provincie in staat is om nadelige gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat daarbij de continuïteit in de uitvoering van taken in gevaar komt. 

In het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) wordt het weerstandsvermogen gedefinieerd als de verhouding tussen:

  • de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en voorzieningen waarover de provincie beschikt om niet begrote kosten te dekken;
  • alle risico’s waarvoor geen (dekkings-)maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.

 

Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit  / Benodigde weerstandscapaciteit = 182,6 / 193,6  = 0,94

Een stabiel meerjarig beeld van de indicator geeft aan dat risicomanagement zorgvuldig plaatsvindt en tot stand komt volgens een gestructureerd risicomanagementsysteem. Er wordt geen absolute norm gesteld voor de bepaling van de ratio. De bandbreedte voor de ratio weerstandsvermogen als indicator is 0,75 tot 1,25. Het hanteren van een bandbreedte voorkomt dat elk nieuw risico of wijziging in bestaand risico leidt tot het treffen van financiële maatregelen. Onder de 0,75 zijn maatregelen nodig de beschikbare weerstandscapaciteit aan te vullen. Boven de 1,25 kan worden besloten de niet benodigde weerstandscapaciteit terug te laten vloeien naar de algemene middelen. Besluitvorming over het aanvullen of afromen van de beschikbare weerstandscapaciteit vindt plaats bij de integrale afweegmomenten.

 

Conclusie

De ratio blijft daarmee binnen de met PS afgesproken bandbreedte van 0,75 – 1,25. 

Op basis van de ratio weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de risico’s kunnen worden opgevangen binnen deze afgesproken bandbreedte van de weerstandscapaciteit.

 

Zodra er meer duidelijkheid ontstaat over de effecten van het coronavirus op onze financiële positie en onze risicopositie, wordt bezien welke maatregelen nodig zijn om die risico’s binnen de afgesproken bandbreedte van de ratio weerstandsvermogen op te kunnen vangen.

In de bijlagenbundel-bijlage 13 bij deze jaarstukken zijn als uitwerking van de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen:
• Het totaaloverzicht van de risico-inventarisatie en risicoafdekking;
• De kengetallen m.b.t. de uiteenzetting van de financiële positie.