Meer
Publicatiedatum: 29-10-2020

Inhoud

Programma onderdelen

Ontwikkelbedrijf en grondbeleid

Inleiding

Provinciaal grondbeleid
Het Provinciaal grondbeleid heeft als doel om tegen aanvaardbare prijzen (tijdig) gronden beschikbaar te krijgen voor realisering van door haar beoogde doelen. De Provincie voert grondbeleid uit door zowel regulerend optreden, participaties, zoals deelnemingen in externe Ontwikkelmaatschappij zoals de ORR, maar ook door het zelf verwerven, ontwikkelen en verkopen van gronden. Waar wenselijk geacht gebeurt dit ook anticiperend. De verschillende vormen kennen verschillende voor- en nadelen en risicoprofielen. Per situatie wordt de afweging gemaakt over de toe te passen vorm en uitvoeringswijze.

 

Ontwikkelbedrijf

Het ontwikkelbedrijf draagt bij aan de realisatie van verschillende beleidsdoelstellingen. Bij de projecten van het ontwikkelbedrijf gaat het om het daadwerkelijk mogelijk maken van de beoogde (her)ontwikkeling. Om dit mogelijk te maken heeft het ontwikkelbedrijf verschillende instrumenten tot haar beschikking, waaronder: de aankoop van grond of gebouwen, de participatie in een project of deelneming en het verstrekken van een lening of garantstelling.

Het Ontwikkelbedrijf heeft de laatste jaren meer kennis en ervaring opgedaan met lagere overheden en vooral ook met marktpartijen wanneer het gaat om projecten in het ruimtelijke fysieke domein. Zij weet waar de kennis en toegevoegde waarde van de (markt)partijen zit. Waar de beleidsinzet ligt en op welke wijze deze kan worden verbonden. Maar ook hoe een samenwerking tot stand kan worden gebracht om tot succesvolle invulling te komen van het project en bijbehorende ambitie. Met andere woorden procesmanagement dat leidt tot dealmaking.

De verkenningen waar het ontwikkelbedrijf in betrokken is worden per definitie integraal aangevlogen. Belangrijke thema’s waarin het ontwikkelbedrijf actief is zijn: campussen en werklocaties, erfgoed, energie, ondermijning en binnenstedelijke transformatie. Het ontwikkelbedrijf is inzetbaar ten behoeve nieuwe thema’s, welke voortkomen uit het nieuwe bestuursakkoord 2020-2023 en de uitwerking daarvan in de provinciale ontwikkelprogramma’s.

 

Beleidskaders

  • Het beheerstatuut van het Ontwikkelbedrijf

Wat willen we bereiken?

Portefeuille Ontwikkelbedrijf
De resterende ruimte in het investeringskrediet van het Ontwikkelbedrijf bedraagt ultimo 2021 € 126 mln. Bij de inschatting van de resterende ruimte is rekening gehouden met de geraamde toekomstige inkomsten en uitgaven van alle projecten en zijn de afgegeven garantstellingen volledig meegenomen.

 

De risico's in de projecten worden afgedekt door de Risicoreserve van het Ontwikkelbedrijf. Ultimo 2021 bedraagt deze € 49,6 mln. Dit is onderverdeeld in een risicoreservering van € 17,9 mln en een voorziening van € 17,5 mln. Beide voor de bestaande projecten. Daarnaast resteert er een vrije ruimte van € 14,2 mln, ten behoeve van toekomstige risico’s en verkenningen.

Het Ontwikkelbedrijf hanteert op het niveau van de totale risicoreserve dezelfde systematiek als het concern. Hierbij wordt uitgegaan van de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandcapaciteit; de ratio van het weerstandsvermogen. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 32,1 mln. (€ 49,6 - € 17,5 mln). De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 17,9 mln. De ratio weerstandsvermogen komt daarmee op 1,79 %. Deze ratio is ruim voldoende om de risico’s binnen het Ontwikkelbedrijf op te vangen.

Het Ontwikkelbedrijf wordt ook optimaal ingezet voor de benodigde realisatiekracht om de stedelijke transformatie mogelijk te maken. Daartoe zijn de mogelijkheden voor het Ontwikkelbedrijf verruimd om in complexe situaties ook risicodragend te participeren. Ophoging van de vrije ruimte van de risicoreserve (€ 8,5 mln t/m 2023) is in de bestuursopdracht “Terugdringen woningtekort en leegstand & participeren in transformaties” uitgewerkt (PS. mei 2020) vastgesteld waardoor de risicoreserve vanaf 2020 meer armslag heeft gekregen om toekomstige nieuwe risico’s bij participaties (PPS) in transformatie opgaven bij de B5 en M7 te kunnen opvangen.

De resterende ruimte van het investeringskrediet en het weerstandsvermogen is bepaald op basis van alle voorzienbare informatie en verwachtingen naar de toekomst toe per 1 juli 2020. Door allerlei factoren kan dit geschetst beeld er anders uit komen zien. Een voorbeeld hiervan is het omvangrijke project Logistiek Park Moerdijk, waar in het najaar van 2020 een uitspraak wordt verwacht van de Raad van State.

 

Grondbeleid overige beleidsvelden

Natuurnetwerk Brabant

Conform de doelstellingen zoals opgenomen in Brabant Uitnodigend Groen wordt t/m 2027 in totaal circa 15.000 ha natuurnetwerk en 1.775 ha (700 km) Ecologische Verbindingszones gerealiseerd. Hiertoe worden in 2021 NNB gronden verworven en/of ingericht en verkocht. In de Westelijke Langstraat, De Peelvenen, Kempenland-West, Groote Heide-Leenderbos door de provincie, daarbuiten door het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB), in samenspraak met de Manifestpartners.

 

Grondbank de Kempen en de Pielis

De doelstelling van grondbank de Kempen is het opzetten en uitvoeren van projecten, die private investeringen koppelen aan het verbeteren van de kwaliteit van de Kempen (ecologische- en ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en culturele identiteit). Ondernemers en gemeenten staan hiervoor via de Stichting Kempenland aan de lat. De provincie ondersteunt dit door via een revolverende grondbankportefeuille (maximaal € 13,9 mln) gronden en opstallen te kopen en te verkopen. Ultimo 2021 is de verwachte boekwaarde van deze grondbank € 4,8 mln. en de risicoreserve van € 0,52 mln.

De Agrarische Natuurvereniging de Pielis beheert een natuurzone van circa 25 ha langs de Goorloop in de Pielis. De provincie en het Waterschap zijn eigenaar van de grond. Het beheer is vastgelegd via een erfpachtovereenkomst voor de periode van 28 jaar. De kosten van beheer en de ontginning worden gedekt uit de reserve Grondbank de Pielis. Ultimo 2021 is de boekwaarde van de gronden € 1 mln en reserve € 0,5 mln.

 

Infrastructuur
In o.a. het meer jaren investeringsprogramma Kwaliteit (Onderhoud) Provinciale Infrastructuur wordt aangegeven welke infrastructurele projecten er zullen worden uitgevoerd. Ten behoeve van deze doelstelling worden gronden gekocht. Deze aankopen zullen worden gefinancierd uit de algemene provinciale- en rijksmiddelen.

 

Wat gaan we daarvoor doen?

Beheer gronden en opstallen.
Naast het kopen en verkopen van gronden en opstallen wordt zo’n 4.200 ha beheerd. Dit betreffen gronden en opstallen, die gekocht zijn in het kader van met name infra, natuur, ruimte voor ruimte, erfgoed en mobilisatiecomplexen.

 

Beheer grondenen opstallen

 

Categorie

ha

Gronden via een overeenkomst

1.800

Ingerichte natuur, niet te verpachten

1.000

Infra structureel bestaande wegennet

1.000

Overige gronden

400

Totaal

4.200

 

Meer uitgebreide toelichting over bovenstaande onderwerpen is verder te vinden in:

  • Meerjarenperspectief ontwikkelbedrijf
  • Bijlage deelnemingen (o.a. OLSP, ORR, BPA, GOB)
  • Betreffende begrotingsprogramma's:
    • 02 Ruimte en Wonen (Ruimte voor Ruimte)
    • 04 Natuur (Groen Ontwikkelfonds Brabant)
    • 05 Economie, kennis en talentontwikkeling (bedrijventerreinen/campussen)
    • 08 Basisinfrastructuur mobiliteit (Provinciale wegen)
    • 10 Vrije tijd, cultuur, sport en erfgoed (erfgoed)

 

BBV en risicomanagement grondportefeuille Ontwikkelbedrijf

Als gevolg van aanpassingen in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) dient er een metho¬diek te worden vastgesteld voor de te hanteren rente- en disconteringsvoet in exploitatieplannen, als volgt: de te hanteren rente- en disconteringsvoet wordt gebaseerd op marktconforme rente voor de financiering van het betreffende plan (projectfinanciering); de marktconformiteit wordt vervolgens bepaald op basis van (fict¬ieve) offertestelling bij een voor de overheid gangbare externe financier.

Jaarlijks worden alle grondexploitaties geactualiseerd. Hierbij wordt conform richtlijnen doordacht te werk gegaan, wat betekent dat verliezen worden genomen zodra ze worden voorzien en winst pas wordt genomen als deze daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Daarnaast wordt op basis van risicoanalyse een risicoreservering/voorziening opgenomen of bijgesteld.

Kortheidshalve wordt voor de opbouw van de boekwaarde verwezen naar het meerjarenperspectief van het Ontwikkelbedrijf.

Ontwikkelingen en onzekerheden

Stand van de reserve en voorziening

Risicoreserve Ontwikkelbedrijf        
Programmabegroting     Saldo 1-1-2020
Saldo 31-12-2021
02 Ruimte Bedrijventerreinen projecten 0
                 0
deelneming: kapitaalinbreng 6.488.160
                 6.488.160
Glastuinbouw deelneming, geldlening 0
                                     0
Grote Erfgoedcomplexen projecten 1.178.000
                178.000
  geldleningen 3.919.056
                     3.919.056
Kenniseconomie

deelneming

projecten

110.000

311.000

                   110.000

311.000

Werklocaties garantstelling 60.000
                     60.000
  geldlening 2.500.000
              2.500.000
Ondermijning garantstelling 1.500.000
          1.500.000
Cultuur projecten 300.000
                         300.000
Economisch Vestigingsklimaat geldlening 490.000
                  490.000
Regionaal sociaal beleid

 

geldlening

290.625

290.625

Overig Voorbereiding/verkenningen 2.588.306
                1.761.306
Subtotaal afgedekt 19.735.147
        17.908.147
Subtotaal resterende ruimte voor risicoafdekking 21.228.200
         14.174.007
Totaal 40.963.347
        32.082.154
         
Voorzieningen Ontwikkelbedrijf        
Programmabegroting Thema   Saldo 1-1-2020
Saldo 31-12-2021
02 Ruimte Glastuinbouw projecten 17.543.540
17.543.540
  lening  0
0
Ondermijning lening  0
0
Grote Erfgoedcomplexen projecten 0
0
Kenniseconomie deelneming: kapitaalinbreng 0
0
Totaal 17.543.540 17.543.540
         
Egalisatiereserve Ontwikkelbedrijf        
Programmabegroting Thema   Saldo 1-1-2020
Saldo 31-12-2021
02 Ruimte Diverse projecten 330.387
364.398
Totaal 330.387
364.398
         

 

 

Woningbouwstimuleringsmaatregelen
Een specifiek taak voor het ontwikkelbedrijf is het uitvoering geven aan de stimuleringsmaatregelen woningbouw die 2009 zijn vastgesteld. De startersleningen zullen in 2020 verder worden afgebouwd. Een meer gedetailleerd inzicht in de voortgang van de afbouw van het totale pakket aan maatregelen is opgenomen in het eerder genoemde Meerjarenperspectief van het Ontwikkelbedrijf.

Financiën
Voor de uitvoering van de maatregelen is in 2009 door Provinciale Staten een revolverend investeringskrediet vastgesteld van € 250 mln met een reserve van € 45 mln voor afdekking van de risico’s. Alle regelingen zijn gesloten, waardoor er geen nieuwe investeringen worden gedaan.

 

Investeringskrediet
De hoogte van het uitstaande investeringskrediet bedraagt ultimo 2021 € 7,3 mln.

Het resterende krediet betreft het saldo van de uitstaande Startersleningen.

 

Risicoreserve woningbouwstimulering
Deze risicoreserve is in 2019 afgebouwd en het resterende saldo is gestort in de risicoreserve van het Ontwikkelbedrijf.