Programma 1 Bestuur en veiligheid

Inleiding

Samen werken aan een toekomstbestendig openbaar bestuur in Brabant. Zodat inwoners kunnen vertrouwen op hun overheid. 

We werken aan goed en integer openbaar bestuur, omdat dit noodzakelijk is voor het functioneren van onze democratische rechtsstaat. Opgaven worden steeds complexer en dat vraagt om een daadkrachtig bestuur dat in staat is om problemen op te lossen. Er komen grote veranderingen op de samenleving af op het gebied van onder meer digitalisering, klimaat, energie, economie en arbeidsmarkt. Daarom is een aanpak nodig die aansluit bij de eisen van deze tijd: betrokken, betrouwbaar, effectief, integer en waar nodig opererend als één overheid. Zelfs in een welvarend land als Nederland staan de betrouwbaarheid en de legitimiteit van de overheid onder druk, mede door de alsmaar toenemende (zware) criminaliteit en de vermenging van de onder- en bovenwereld. Daarom geven we onverminderd uitvoering aan de bestuursopdracht “veilig en weerbaar Brabant”. Als we daarbij de diverse (landelijke) incidenten in ogenschouw nemen die een directe aanval zijn op de democratische rechtsstaat, dan is duidelijk dat een gezamenlijke inzet van de overheid langjarig moet zijn. Landelijk wordt daarbij al gesproken over een termijn van minimaal tien jaar, wat mogelijk al iets zegt over een vervolg van de provinciale bijdrage aan de aanpak van ondermijning in Noord-Brabant na 2023.  

We hebben een kwalitatief goed bestuurlijk netwerk nodig, dat effectief samenwerkt met burgers en triple-helix partners. Hoe en hoeveel we als overheden samenwerken, bepaalt voor een belangrijk deel hoe inwoners de doelmatigheid en de kwaliteit van het overheidsbeleid ervaren. Het is daarbij belangrijk om inwoners te betrekken bij besluitvorming. In 2023 stellen we het beleidskader voor een Toekomstbesteding bestuur op. Deze bevat ook een visie op de regionale samenwerking.  

Brede welvaart voor alle Brabanders. Dat is ons streven. In essentie gaat het daarbij om het welzijn en welbevinden van de Brabantse inwoners in relatie tot de omgeving waarin zij leven. Een Brabant waar mensen willen zijn en willen komen, waar het fijn is om te wonen en te leven en waar iedereen profiteert van de goed draaiende economie. In het Addendum op Bestuursakkoord 2020-2023 ‘Samen bouwen aan de kwaliteit van Brabant’ is vastgelegd om brede welvaart voor alle Brabanders te verstevigen. We willen de vooruitgang van Brabant niet alleen afmeten aan economische groei, maar bovenal aan vorderingen op welzijn van onze inwoners, balans in de natuur en inclusieve economie. Het is daarbij van belang om onze opgaven in onderlinge samenhang en steeds vanuit een breder perspectief aan te vliegen met als doel de brede welvaart voor Brabanders te verstevigen. Brede Welvaart, waaronder onder meer gezondheid onder valt, is een samenbindend thema dat door alle dossiers heen loopt, en invulling moet krijgen via alle beleidsthema’s.   
 
Als provinciale organisatie bieden we ook adequate ondersteuning aan de eigen bestuursorganen. 

Wat willen we bereiken?

Bevorderen van bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid en integriteit

Omschrijving (toelichting)

Steeds vaker zorgt de georganiseerde misdaad voor ondermijning van het gezag van de overheid en onze samenleving. Een succesvolle aanpak van deze ontwikkeling vraagt om een weerbare en integere overheid, maar ook om een weerbare samenleving. Een openbaar bestuur dat niet doeltreffend op kan treden tegen georganiseerde criminaliteit en ondermijning, verliest uiteindelijk het vertrouwen van de inwoners en grip op de samenleving. Een integere en weerbare overheid die actief samen optrekt met inwoners, bedrijven en instellingen, is daarom een belangrijke kernkwaliteit van het openbaar bestuur. Met het in 2021 vastgestelde Masterplan interne weerbaarheid zetten we hiermee zelf belangrijke stappen als provinciale organisatie, waarbij we tevens de boodschap van noodzakelijke integriteit en weerbaarheid uitdragen naar de aan de provincie verbonden partijen.

 

Indicatoren:

  • Door een online social media campagne is de meldingsbereidheid positief beïnvloed. 
  • Een inmiddels beschikbaar risicotaxatietool ondermijning bedrijventerreinen met indicatoren vergroot de mogelijkheden om criminaliteit en ondermijning op bedrijventerreinen tegen te gaan. 
  • Uitvoeren van de handreikingen en acties uit de Brabantse norm weerbare overheid door gemeenten en provincie versterkt een weerbare overheid in Noord-Brabant (“de dijken overal even hoog"). 

Wat gaan we daarvoor doen?

Brede Welvaart

Omschrijving (toelichting)

Verstevigen Brede Welvaart voor alle Brabanders  

Het streven is een Brabant in goede balans waar mensen willen zijn en willen komen, waar het fijn is om te wonen en te leven. Niet alleen ‘hier en nu’ maar ook op de effecten voor later en elders. In het Addendum op Bestuursakkoord 2020-2023 ‘Samen bouwen aan de kwaliteit van Brabant’ is vastgelegd om brede welvaart voor alle Brabanders te verstevigen. Om de voortgang inzichtelijk te maken en om te bepalen hoe Brabant ervoor staat kiezen we Brede Welvaart als maatstaf en stellen we een uitvoeringsagenda op. 

  Indicator 2023 

•    We stellen een uitvoeringsagenda brede welvaart op. Na vaststelling zullen indicatoren en streefwaarden worden verwerkt 

  

Gezondheid 

We streven naar 3 gezonde levensjaren erbij voor elke Brabander in 2030. 

Middels de uitvoeringsagenda gezondheid werkt Brabant aan een gezonde samenleving. Daarom krijgt gezondheid in alle provinciale programma’s een plek. Tot 2030 werken we werken we aan twee doelstellingen als onze bijdrage aan deze ambitie: 1) Van norm naar continue verbetering, waarbij wordt ingezet op een verbeterfilosofie binnen al onze begrotingsprogramma's. En 2) van zorg naar gezondheid: waar ingezet wordt op een transitie van zorg naar gezondheid waardoor er meer inzet komt op preventie.  

  Indicator 2023 

•    De Levensverwachting in als Goed Ervaren Gezondheid (LGEG, RIVM 4 jaarlijks uit GGD Volwassenmonitor). Op het moment van het vaststellen van de ambitie ‘drie gezonde levensjaren erbij voor iedere Brabander’, was de LGEG in Brabant voor het laatst gemeten in 2016. Inmiddels hanteert het RIVM een andere rekenmethode waardoor cijfers uit 2016 niet te vergelijken zijn met de nu beschikbare cijfers uit 2020. Om die reden nemen wij nu als referentiejaar 2020 voor genoemde ambitie. 

In GGD-regio West-Brabant was de LGEG in dat jaar 66,3 jaar, in GGD-regio Hart voor Brabant 66,8 jaar en in GGD-regio Brabant Zuidoost 67 jaar. Brabantbreed 66,7 jaar.  

•    Alle begrotingsprogramma’s hebben met ingang van de begroting 2023 tenminste één gezondheidsindicator opgenomen in de begroting 2023 

Wat gaan we daarvoor doen?

Een toekomstbestendig openbaar bestuur

Omschrijving (toelichting)

Onze ambitie is om de kwaliteit van het openbaar bestuur en de bestuurlijke samenwerking te blijven verbeteren, zowel binnen Brabant met (maatschappelijke) partners, als met de andere provincies (Interprovinciaal Overleg) en het Rijk. Dit willen we doen met de Brabanders, om de maatschappelijke opgaven in Brabant zo goed mogelijk te realiseren. In 2023 wordt een beleidskader Toekomstbestendig Bestuur opgesteld, waarin de provinciale ambities worden vastgelegd. In het verlengde daarvan worden de bijbehorende indicatoren tegen het licht gehouden. Als onderdeel van het beleidskader wordt een participatiebeleid voor de provincie opgesteld. Vanuit de Omgevingswet en de Wet versterking participatie decentrale overheden is de provincie verplicht om de inspraakverordening te verbreden naar een participatieverordening. Beleid en verordening worden in samenhang opgesteld. 

De klimaatopgave, energietransitie, het verstedelijkingsvraagstuk, de toenemende ongelijkheid in de samenleving en het omgaan met de gevolgen van de vergrijzing zijn grote maatschappelijke opgaven. Ze spelen lokaal, regionaal en wereldwijd en stellen meer dan ooit hoge eisen aan de samenwerking van bestuurlijke organisaties. Het vraagt om een bestuur dat functioneert als één overheid door overheidslagen, schaalniveaus en maatschappelijke opgaven heen. Hiervoor zijn slagkracht en schakelkracht essentieel. Daarom investeren wij in de bestuurlijke samenwerking, op regionaal en interregionaalniveau. Dat doen we onder meer via de regionale ontwikkeldagen, BrabantStad en de samenwerkingsagenda met de Vereniging Brabantse Gemeenten (VBG). 

 

Indicatoren:

  • In 2023 formuleren we een participatiebeleid en -verordening voor de provinciale organisatie.
  • Inwoners zijn bij tenminste zes beleids- en uitvoeringsontwikkelingstrajecten betrokken tot en met 2023.
  • De kwaliteit van het openbaar bestuur bevorderen we via bestuurlijke samenwerking in Brabant

Wat gaan we daarvoor doen?

Gemeenten, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen voeren hun wettelijke taken conform de wet uit

Omschrijving (toelichting)

Met Interbestuurlijk Toezicht bevorderen wij dat gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen hun wettelijke taken uitvoeren. Het is onze ambitie dat het toezicht hen ondersteunt bij het voortdurend verbeteren van hun taakuitvoering. Zo dragen we bij aan het goed functioneren van het openbaar bestuur en het vertrouwen van de burger in de overheid. Daarnaast willen wij de komende jaren de impact van ons toezicht vergroten door nog méér in dialoog te gaan met de toezichtontvangers. Daarmee kan een sterker lerend effect worden gerealiseerd.

 

Indicator:

  • Eind 2023 kunnen we minstens 75% van de Gemeenten, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen als ‘voldoet’ beoordelen en is er geen die een ‘voldoet niet’ heeft gekregen. (Beoordelingen: voldoet / voldoet gedeeltelijk / voldoet niet

Wat gaan we daarvoor doen?

Ontwikkelingen en onzekerheden

De uitwerking van de participatieverordening is mede afhankelijk van de invoering van de Omgevingswet en de Wet versterking participatie decentrale overheden.

Wat mag het kosten?

Financiële toelichting

Lasten
De geraamde programmalasten in 2023 zijn op totaal stabiel ten opzichte van 2022. Daarbinnen is sprake van een afname van de geraamde lasten van ca € 1,4 mln. in verband met de bijdrage aan de provincie Zeeland die niet in de begroting 2023 is opgenomen. Tevens neemt het geraamde budget voor de bestuursopdracht Veiligheid met ca € 0,7 mln. af. Daartegenover staat de raming van € 2 mln. voor dekking van de gemaakte bestuursafspraken AFC Steenbergen. Dekking van deze middelen komt uit de daarvoor gereserveerde middelen.

 

Centrale stelpost Bestuur en veiligheid
Voor het programma Bestuur en Veiligheid is in het onderdeel algemeen financieel beleid van de begroting voor het jaar 2023 een stelpost opgenomen van € 2,85 mln. De inzet van deze gereserveerde middelen wordt meegenomen bij het uitwerken van het beleidskader Toekomstbestendig bestuur. 

1. Bestuur en veiligheid
Bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2022 Begroting Begroting Begroting Begroting
2021 na wijz. 2023 2024 2025 2026
Lasten
Programmalasten 14.175 N 17.392 N 17.265 N 9.951 N 9.191 N 9.191 N
Toerekening organisatiekosten 7.670 N 7.104 N 5.969 N 5.631 N 5.631 N 5.631 N
Totaal Lasten 21.845 N 24.496 N 23.234 N 15.582 N 14.822 N 14.822 N
Baten
Programmabaten 74 V 66 V 2 V 2 V 2 V 2 V
Baten toerekening organisatiekosten 260 V 0 0 0 0 0
Totaal Baten 334 V 66 V 2 V 2 V 2 V 2 V
Saldo van baten en lasten 21.511 N 24.429 N 23.232 N 15.580 N 14.820 N 14.820 N
Onttrekking aan reserves 0 0 0 0 0 0