Programma 2 Ruimte en wonen

Inleiding

Zorgdragen voor een goede ruimtelijke ordening is een belangrijke kerntaak van de provincies. Onder de Omgevingswet verschuift de focus naar het samen werken met gemeenten, waterschappen en Rijk aan het versterken van de omgevingskwaliteit in Brabant. Dit gebeurt in een complexe en dynamische omgeving. De komende jaren zullen in Brabant veel veranderingen plaatsvinden, in een hoog tempo. De vraagstukken zijn urgent, ingrijpend, grootschalig en met elkaar verweven: versneld bouwen van nieuwe woningen, aansluiten van nieuwe woningbouwlocaties en werklocaties op mobiliteitsnetwerken, opwekken van duurzame energie, ontwikkelen van een circulaire economie, omschakelen naar een inclusieve landbouw en aanpassen aan een veranderend klimaat. 2023 is daarbij een cruciaal jaar waar veel op stapel staat. Zo heeft het Rijk met de Ruimtelijke ordeningsbrief (mei 2022) de 12 provincies verzocht om de ruimtelijke puzzel te leggen tussen oktober 2022 en juli/oktober 2023. Dit op basis van de kaders die het Rijk zoveel mogelijk in het 4e kwartaal 2022 hiervoor meegeeft. Ook verwachten we voor de zomer 2023 het Beleidskader Leefomgeving vast te stellen en treedt naar verwachting de nieuwe omgevingswet in werking. 

Onderdeel van het leggen van de ruimtelijke puzzel is ook de Verstedelijkingsstrategie die we verwachten in 2023 vast te stellen en op basis waarvan we vervolgens met de regio’s de verstedelijkingsakkoorden afsluiten (zie ook statenmededeling). Ook zetten we in op gebiedstransformaties in het landelijk gebied zoals met de voorzetting van de regeling VAB impuls (zie website).  

De urgentie van de woningbouwopgave is onverminderd groot. Daarom werken we ook in 2023 aan het realiseren van voldoende woningen, vraaggericht en met het oog op zorgvuldig ruimtegebruik onze en doelstellingen en de afspraken die hierover met het Rijk in oktober 2022 zijn gemaakt zijn. 

Tot slot wordt in 2023 verder uitvoering gegeven aan het realiseren van de uitvoeringsagenda Werklocaties 2020-2023. Zo geven we een impuls aan de verduurzaming van de 13 zogenaamde ‘Grote Oogst’-terreinen en zetten we in op versnellingsmogelijkheden bij campusontwikkelingen. 

Zoals aangegeven verwachten we medio 2023 het Beleidskader Leefomgeving vast te stellen, waarbij ook bijbehorende doelstellingen en prestaties worden geformuleerd. In deze begroting 2023 zijn dan ook vooralsnog de bestaande meerjarige doelstellingen en prestaties opgenomen. 

In 2023 gaan we door met de uitvoering van de Brabantse Ontwikkelaanpak Stikstof 1.0 (BOS) en maken we de stap naar het bouwen van het gebiedsplan 1.0/het gebiedsprogramma. Samen met partners, ondernemers en inwoners wil de provincie Noord-Brabant zich verder inzetten voor de versnelling van natuurherstel, verlaging stikstofdepositie en het mogelijk maken van gewenste maatschappelijke en economische ontwikkelingen. 

Wat willen we bereiken?

Verbeteren van omgevingskwaliteit

Omschrijving (toelichting)

We dragen zorg voor een goede ruimtelijke ordening. De basis daarvoor ligt in de huidige Wet Ruimtelijke Ontwikkeling (WRO), die in 2023 wordt vervangen door de nieuwe Omgevingswet. In de ruimtelijke ordening wordt de ruimtelijke neerslag van de maatschappelijke opgaven binnen Brabant voorbereid, op basis van een integrale belangenafweging en een gebiedsgerichte aanpak. 

Indicatoren:

  • Werkend stelsel om wettelijke taken, zoals beoordeling van ruimtelijke plannen, onder de Omgevingswet uit te kunnen voeren.

Vanuit een integrale, gebiedsgerichte benadering – ‘diep, breed en rond’ – participeren we in wisselende rollen (‘richting geven’, ‘beweging stimuleren’, ‘mogelijk maken’) in ruimtelijke ontwikkelingen, zowel binnenstedelijk als in het landelijk gebied en op verschillende schaalniveau’s (van lokaal tot Rijk).

Wat gaan we daarvoor doen?

Realiseren van voldoende woningen, die aansluiten op de vraag

Omschrijving (toelichting)

In Brabant ligt nog een flinke woningbouwopgave. De komende 10 jaar moeten er gemiddeld jaarlijks ruim 13.000 woningen (netto) aan de voorraad worden toegevoegd. Het is van belang de woningbouwopgave te verbinden met het versterken van de omgevingskwaliteit in onze steden en dorpen en het herbestemmen van leegstaand vastgoed, soms ook in het buitengebied. Ondanks de nadruk op inbreiding zullen ook uitbreidinglocaties nodig zijn voor een voldoende en voldoende gedifferentieerd (plan)aanbod van woningen en woonmilieus. 

Indicatoren: 

  • Toename woningvoorraad: in de periode 2022 t/m 2030 worden – in lijn met de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) -119.500 woningen (ca. 13.250 per jaar) aan de voorraad toegevoegd, waarvan: 

- 36.000 sociale huurwoningen (ca. 4.000 per jaar) 

- 43.750 middeldure huur- (< € 1.000,-) en betaalbare koopwoningen, onder de NHG-grens van ≤ € 355.000 (ca. 4.850 per jaar). 

  • Zorgvuldige inpassing van nieuwe woonruimte: gemiddeld genomen wordt ca. 70% van de jaarlijkse woningbouw (toevoeging aan de woningvoorraad) op binnenstedelijke locaties gerealiseerd. 

Wat gaan we daarvoor doen?

Verbeteren van vitaliteit en toekomstbestendigheid van werklocaties

Omschrijving (toelichting)

Vitale en toekomstbestendige werklocaties dragen bij aan de economische ontwikkeling van Brabant. Werklocaties bieden ruimte aan bestaande (en toekomstige) ketens van samenwerkende bedrijven. Campussen bieden werknemers inspirerende werkomgeving en bevorderen innovatie.  

Vitale en toekomstbestendige werklocaties kunnen bijdragen aan het realiseren van de doelen voor 2030 uit het klimaatakkoord. Daarbij wordt ingezet op energiebesparing, energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, gezondheid en biodiversiteit.  

Indicatoren: 

  • Ontwikkeling van werklocaties 

Per regio/Regionaal Ruimtelijk Overleg (RRO) komen we tot een afsprakenkader om de vraag naar en aanbod van werklocaties/bedrijventerreinen in evenwicht te brengen en te houden. Vraaggericht ontwikkelen maakt daarvan deel uit. 

  • Verduurzamen van werklocaties 

13 bedrijventerreinen, waar maatregelen worden genomen betreffende de energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie (grote “oogst”) 

  • Versterken campussen 

Positie van campus in ecosystemen te versterken en daarmee toename van bedrijvigheid en aantal werknemers: 

- Aantal bedrijven: 2023 > 2022 

- Aantal werknemers: 2023 > 2022 

Wat gaan we daarvoor doen?

Verbonden partijen

Voor het realiseren van de doelstellingen uit dit begrotingsprogramma worden onderstaande verbonden partijen ingezet:

Nadere informatie over verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

Ontwikkelingen en onzekerheden

Veel prestaties worden geleverd in samenwerking met externe partners. Ook wordt steeds meer ‘van buiten naar binnen’ gewerkt: het initiatief van externe partners wordt gekoppeld aan de maatschappelijk opgaven van de Provincie. Dit biedt kansen, maar creëert in sommige gevallen ook afhankelijkheid als het gaat om het daadwerkelijk realiseren van prestaties. Denk aan bijvoorbeeld aan de invoering van de omgevingswet, het realiseren van de woningbouwopgave en de ontwikkeling van campussen. 

Wat mag het kosten?

2. Ruimte en wonen
Bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2022 Begroting Begroting Begroting Begroting
2021 na wijz. 2023 2024 2025 2026
Lasten
Programmalasten 12.532 N 14.918 N 23.699 N 19.384 N 2.884 N 2.885 N
Toerekening organisatiekosten 8.390 N 10.251 N 7.983 N 5.672 N 5.672 N 5.672 N
Totaal Lasten 20.922 N 25.169 N 31.681 N 25.057 N 8.556 N 8.557 N
Baten
Programmabaten 1.677 V 2.171 V 790 V 0 0 0
Baten toerekening organisatiekosten 0 0 0 0 0 0
Totaal Baten 1.677 V 2.171 V 790 V 0 0 0
Saldo van baten en lasten 19.245 N 22.999 N 30.891 N 25.057 N 8.556 N 8.557 N
Onttrekking aan reserves 1.684 V 6.402 V 3.113 V 2.813 V 1.793 V 1.793 V
Bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2022 Begroting Begroting Begroting Begroting
2021 na wijz. 2023 2024 2025 2026
Onttrekking aan reserve 1.684 V 6.402 V 3.113 V 2.813 V 1.793 V 1.793 V
Reserve ontwikkelbedrijf 1 V 96 V 330 V 30 V 30 V 30 V
Reserve Werklocaties 1.683 V 6.307 V 2.783 V 2.783 V 1.763 V 1.763 V

Reserves

saldo per saldo per saldo per saldo per saldo per saldo per
(bedragen x € 1.000) 01-01-2022 31-12-2022 31-12-2023 31-12-2024 31-12-2025 31-12-2026
2. Ruimte en wonen
Reserve ontwikkelbedrijf 770 675 345 315 285 255
Reserve Werklocaties 19.288 15.853 15.973 16.094 16.215 16.336