Programma 9 Mobiliteitsontwikkeling

De ambities voor de doorontwikkeling van het Brabantse mobiliteitssysteem langs de vier netwerken wegennet, OV-netwerk, hoofdfietsnetwerk, en goederencorridor staan onder druk.

Een belangrijke oorzaak hiervan is de herprioritering van het Mobiliteitsfonds, waardoor een aantal rijksinfraprojecten in Brabant is gepauzeerd. Voor de A2 Deil – Vught en A50 Paalgraven – Bankhoef is al aangegeven dat deze voorlopig (in ieder geval tot 2030) niet worden opgepakt. Van projecten die wel doorgaan (A58 Eindhoven – Tilburg en N65 Vught - Helvoirt) is het de vraag of én op welke termijn deze gerealiseerd worden vanwege belemmeringen op het gebied van stikstof, capaciteit en financiën. Ook werkzaamheden van een project in uitvoering (A27 Houten – Hooipolder) worden gefaseerd met vertraging als gevolg. De versnelde aanpak van knooppunt Hooipolder inclusief nieuwe verbindingsboog is conform planning volop in uitvoering en wordt eind 2026 opgeleverd.

Om de impact van het pauzeren te verminderen worden restbudgetten van het Rijk ingezet voor mobiliteitspakketten met cofinanciering door de regio (A2 Deil - Vught, A58 Breda – Tilburg en Galder – St.-Annabosch en A67 Leenderheide – Geldrop). Voor de A50 Paalgraven – Bankhoef heeft de regio zelf een pakket met mitigerende maatregelen opgesteld.

Veel projecten op provinciale wegen kunnen wel door, soms met kleine aanpassingen of andere fasering. Met de afronding van de 2^e fase is de reconstructie van de N282 Rijen - Hulten - Reeshof opgeleverd en is de N285 Noordelijke randweg Zevenbergen volop in uitvoering. Ook voor de projecten op de N605 bij Volkel en N264 Haps - Odiliapeel staan alle seinen op groen om de realisatie op te pakken. We zien wel de kosten van infraprojecten hard oplopen door vertraging, procedures en aanvullende maatregelen vanwege stikstof (o.a. inzet elektrisch materieel).

Toch zien we ook dat niet alles (op korte termijn) kan, bijvoorbeeld de aanleg van de nieuwe verbinding N629 Dongen - Oosterhout vanwege stikstofdepositie. Er wordt nu met de gemeenten gewerkt aan een pakket van korte termijn maatregelen. Via het participatietraject met de regio zijn verbeteringen aangebracht in het voorlopige ontwerp voor de herinrichting van de N284 Reusel - Hapert op basis van het eerder vastgestelde Voorkeursalternatief. Voor de N279 Veghel - Asten is op basis van een uitgebreid participatietraject de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgeleverd met een vijf kansrijke alternatieven. Deze basis wordt nu verder uitgewerkt richting besluitvorming over een Voorkeursalternatief begin 2027. Er zijn wel zorgen of deze projecten op redelijke termijn realiseerbaarheid zijn.

In het kader van de woningbouwopgave is door gemeenten op basis van het gezamenlijke voorstel Brabant Bouwt  een aanvraag voor de rijksmiddelen WoMo ingediend. Voor Brabant zijn afspraken gemaakt over belangrijke mobiliteitsmaatregelen voor een aantal woningbouwlocaties. Zo ook over de financiering van de aanpak Bosch Centraal, een van de belangrijkste spoorknooppunten van Nederland. Tijdens het uitgestelde BO-MIRT 2025 is het Voorkeursalternatief inclusief financiering door de partners bekrachtigd.

Zowel het OV als het hoofdfietsnetwerk zijn belangrijke pijlers voor de mobiliteitstransitie en hard nodig voor de realisatie van het ontwikkelperspectief NOVEX stedelijk Brabant. De ambities liggen vast in het Toekomstbeeld OV 2040 (TBOV 2040) en het Brabants Toekomstbeeld Fiets (BTF).

Dat is terug te zien in de Meerjarige Multimodale Mobiliteitspakketten (MMMP’s). In 2025 zijn de eerste stappen gezet in deze uitvoeringsagenda’s met het uitwerken van de korte termijn maatregelen en de inzet van € 120 mln. provinciale middelen via de Regionale Mobiliteitsprogramma’s (RMP’s). We richten ons daarbij op mobiliteitstransitie, boven lokaal effect, mobiliteitssysteem versterkend en multimodaal.

De Meerjarige Mobiliteitsagenda (MMA) tussen Rijk en regio is opgeleverd en wordt binnenkort bestuurlijk vastgesteld. Deze agenda is gebaseerd op de Meerjarige Multimodale Mobiliteitspakketten (MMMP’s) tussen provincie en regio’s. De samenwerking verloopt via het programma SmartwayZ.NL.

Specifiek voor de ontwikkeling van de Brainportregio zijn het Korte Termijn Maatregelenpakket 1 en 2 opgesteld als onderdeel van de Brainportdeal en convenant Beethoven. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet. Zo is het voorlopige ontwerp HOV4 én het voorkeursalternatief voor de Multimodale Knoop Eindhoven vastgesteld. Het project Bus op de Vluchtstrook, met als doel om het OV rond Eindhoven nog betrouwbaarder te maken én om zo ook de drukte op de wegen te verminderen, is vanaf medio 2025 op de A67 gestart. De voorbereidingen (o.a. realiseren pechhavens en aanpassen bebording) voor de A50 en A2 worden getroffen. Tevens is gestart met de MIRT-verkenning A2/N2 inclusief de Brainportlijn. Onderdeel hiervan is ook de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de bekostiging van de OV-exploitatie van de Brainportlijn. De provinciale middelen hiervoor zijn nu ontoereikend.

Ook is het (snel-)fietsnetwerk in Brabant verder uitgebreid. Dit jaar zijn opgeleverd of is gestart met de aanleg: de F2 Zaltbommel – ’s-Hertogenbosch, de F58 Rijen – Breda en de F629 Tilburg – Oosterhout en enkele doorfietsroutes uit het Korte Termijn Pakket Brainportdeal zoals de F67 Kempenroute en de F270 Eindhoven – Helmond. Ook is na het onherroepelijke besluit van RvS inzake de Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL) eerder dit jaar gestart met de realisatie van de F59 ’s-Hertogenbosch -  Waalwijk.

Tilburg en Moerdijk zijn belangrijke logistieke knooppunten op de goederencorridor, wat bevestigd wordt via de realisatiepacten. De aanbesteding voor Herbouw Sluis II Wilhelminakanaal is gestart met de ondertekening van de bestuursovereenkomst begin 2025. Bij het uitgestelde BO-MIRT 2025 zijn afspraken gemaakt over de optimalisatie van het kanaal na Sluis II tot Loven en herstructurering van het havengebied in Tilburg. Daarmee kunnen eindelijk belangrijke stappen worden gezet in de verbetering van de vaarverbinding tussen Rotterdam en Tilburg en het stimuleren van watergebonden bedrijvigheid.

Het actieplan truckparkings naar aanleiding van een motie is begin 2026 opgeleverd.

Via de Programmering Mobiliteit 2026-2045 is inzicht gegeven in de totale mobiliteitsportefeuille. De mobiliteitsopgave is onverminderd groot, continu in beweging en de beschikbare middelen beperkt. Dat vraagt voortdurend om scherpe keuzes om kansen te benutten en risico’s te beheersen.

Voor het realiseren van de doelstellingen uit dit begrotingsprogramma worden binnen het programma geen verbonden partijen ingezet.