Programma 1 Bestuur en veiligheid

Na de vaststelling van het beleidskader Toekomstbestendig Bestuur door uw Staten op 8 maart 2024, stelden Gedeputeerde Staten op 29 oktober 2024 de uitvoeringsagenda Toekomstbestendig Bestuur 2024-2027 vast. Het jaar 2024 stond nog in het teken van zowel beleidsontwikkeling als de voorbereiding op uitvoering binnen de vier pijlers: slagvaardig, democratisch, rechtmatig en veilig en weerbaar bestuur dan. In 2025 kwam de nadruk op uitvoering te liggen door het oppakken van activiteiten uit de eerdergenoemde uitvoeringsagenda Toekomstbestendig Bestuur.  

In mei 2025 vond de lancering van Brabantmakers plaats, hét dynamische netwerk voor ambtenaren, volksvertegenwoordigers en bestuurders die willen groeien in hun vak. Brabantmakers brengt persoonlijke ervaringen, mensen en kennis bij elkaar op thema’s die in Brabant spelen.
In 2025 werden er initiatieven en evenementen georganiseerd zoals een sessie over gemeentefinanciën met het naderende ravijnjaar op komst. Ook was er aandacht voor de naderende formatie die volgt na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Daarnaast passeerden de thema's participatie, arbeidsmarkt, brede welvaart en regionale samenwerking in verschillende bijeenkomsten de revue.

Begin 2025 werd een start gemaakt met het opstellen van de participatieverordening. Beoogde doelstelling om deze in 2025 vast te stellen bleek te ambitieus. Vanwege een zorgvuldig proces heeft u ingestemd om de verordening voor het zomerreces van 2026 vast te stellen. Op 13 juni 2025 heeft over de participatieverordening een informerende themasessie plaatsgevonden. De oordeelsvormende themasessie volgde op 26 september 2025.

In 2025 zijn we een ambitieuze en vernieuwende weg ingeslagen op het gebied van jongerenparticipatie. Met de lancering van de Brabantse Aanpak Jongerenparticipatie hebben we voor het eerst in smalle variant de volledige cyclus doorlopen om te leren en in de toekomstige jaren uiteindelijk te komen tot een integrale, representatieve en betekenisvolle jongerenaanpak. Via vier regionale co-creatiesessies en een apart jongerenhoofdstuk in de Monitor Brede Welvaart brachten we de zorgen van Brabantse jongeren in beeld. Samen met Young Professionals Brabant, onze jongerenregiegroep, zijn vervolgens twee thema’s geselecteerd waarop we de provincie ongevraagd gingen adviseren: financiële gezondheid en de toekomst van werk. Met onder meer een Brabantse Jongerentop, zes innovatiewerkgroepsessies, onze activiteit op de Dutch Design Week, het lesprogramma Brabant Gaat Beter, en een eerste communicatiecampagne via het nieuwe Instagramkanaal Jong in Brabant is zichtbaar geworden wat de meerwaarde van deze aanpak kan zijn én is in kaart gebracht waar de groeipotentie voor de komende jaren ligt.

Bij Interbestuurlijk toezicht zien we het afgelopen jaar vooral de effecten van rijksbeleid. In de Voorjaarsnota van het Rijk en met de meicirculaire gemeentefonds zijn gemeenten deels gecompenseerd voor het ravijnjaar 2026. Wel blijft onverminderd financiële onzekerheid nu de inschatting bestaat dat vanaf 2028 een nieuw ravijnjaar ontstaat. Ook vanwege onzekerheden over de financiering van Jeugdzorg. Het blijft voor gemeenten een uitdaging om ook een sluitende meerjarenbegroting op te stellen. Landelijk is het gesprek tussen gemeenten en rijk over verbetering van de balans tussen taken en rijksmiddelen nog niet afgerond. De huisvesting van vergunninghouders staat onverminderd onder druk. Het blijft voor veel gemeenten een uitdaging om de taakstelling te realiseren. Ook in het afgelopen jaar bleven we daarom nauw in contact met gemeenten om waar nodig ondersteuning te bieden met kennis- en regiobijeenkomsten.

In samenwerking met de beide RIEC's, en andere partners, is gewerkt aan de actualisatie van de Brabantse norm weerbare overheid. Vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is, samen met de RIEC's Oost-Brabant en Zeeland-West-Brabant, en de VBG, een webinar voor partijbesturen ontwikkeld en beschikbaar gesteld aan burgemeesters en griffiers. Dit om bewustzijn te creëren voor integere kieslijsten. Nog voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 wordt een geactualiseerde Brabantse norm weerbare overheid beschikbaar gesteld, gevolgd door een digitaal handelingskader. Op 4 september 2025 zijn bij de Risk Factory Midden-West-Brabant extra scenario's voor senioren in gebruik genomen. Zowel bestuurlijk als ambtelijk zijn we nauw betrokken bij de stapsgewijze en positieve ontwikkeling van een Risk Factory binnen de Veiligheidsregio Brabant-Noord.  De Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant geeft op dit moment voorrang aan andere prioriteiten.

Brabant Op De Radar is van start gegaan. Een initiatief van de provincie Noord-Brabant met meer dan twintig overheden en partners die samen aan de slag gaan tegen verborgen georganiseerde criminaliteit. Het is een vervolg op de succesvolle televisieserie Brabant Onder De Radar uit 2022, en zet nu de volgende stap: van bewustwording naar actie. Tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven is Brabant Op De Radar officieel gelanceerd met de interactieve installatie: het Meldspel. Bezoekers worden uitgedaagd om signalen te herkennen en te oefenen met lastige keuzes. Sinds de lancering reist het Meldspel door Brabant. Verder zijn afgelopen jaar wederom gedupeerden van drugsafvaldumpingen financieel gecompenseerd tot een totaalbedrag van circa € 550.000.

Aan de aanpak vitale vakantieparken is bestendig verder gewerkt. In maart is, in samenwerking met de politie, Platform Veilig Ondernemen [PVO] en Hiswa-Recron, een bijeenkomst georganiseerd voor de ondernemers van recreatieparken in de Kempengemeenten. Een signalenkaart gericht op ondermijning is in samenhang hiermee ontwikkeld. Op 4 juni 2025 was de jaarlijkse bijeenkomst toezichthouders vakantieparken in het provinciehuis. Met als thema's bevoegdheden, drugscriminaliteit, goed werkgeverschap en mensenhandel. Op 27 mei 2025 is een instructieregel van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening voor permanente bewoning recreatiewoningen in consultatie gegaan. De provincies hebben samen met de VNG hierop hun zienswijze gegeven. Door onze provincie is hieraan inhoudelijk bijgedragen vanuit Veiligheid, Vrijetijdseconomie, Ruimte & Wonen.

De provincie gaf invulling aan verdere samenwerking en afstemming met Samen Sterk in Brabant (SSiB). Dat kreeg vorm in periodieke accountoverleggen met de teamleider SSiB en deelname aan bijeenkomsten van de stuurgroep SSiB. Op 9 mei 2025 en 29 augustus 2025 waren er twee statenbijeenkomsten over het eindrapport van BMC over de toekomst van groene boa’s in Brabant. De provincie heeft de aanvullende opdracht voor 2026 aan SSiB verstrekt aan de Omgevingsdienst Brabant Noord. Verder heeft de provincie heeft ook regie gepakt op de (verdere) professionalisering van het SSiB-dossier waaronder de governance van de SSiB-organisatie. In goed overleg met de stuurgroep SSiB zijn voorbereidingen getroffen voor twee bestuurlijke bijeenkomsten in 2026. Met als doel het opleveren van bouwstenen voor de beste route daar naartoe. Daarbij zal ook rekening worden gehouden met de uitkomsten van het lopende traject van herijking van het boa-bestel. Dat landelijk traject van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft geleid tot een TK-brief van 2 oktober 2025 van de minister van Justitie en Veiligheid die wordt behandeld in de TK-commissie van JenV op donderdag 12 maart 2026. De provincie volgt de verdere ontwikkelingen op de voet.

 In het voorjaar is een bestuurlijk werkbezoek gebracht aan het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht van Avans. Daarbij is geconstateerd dat we op diverse onderwerpen al goed samenwerken (bijv. Brabant op de Radar; Risicotaxatietool ondermijning bedrijventerreinen). Op 1 april 2025 is een nieuwe bijzonder hoogleraar benoemd bij Jheronimus Academy of Data Science (JADS) voor de leerstoel datascience en AI in het domein van georganiseerde criminaliteit en ondermijning. De hoogleraar zal leiding geven aan een breed onderzoeksprogramma dat zich richt op de rol van AI en datascience en het vergroten van de weerbaarheid van de samenleving.

Door gezondheid expliciet en consequent te verankeren in ons beleid, werken wij doelgericht aan een Brabant waarin iedereen, jong en oud, gelijke kansen heeft op een gezond leven, nu en in de toekomst. In samenhang met andere provinciale programma’s hebben wij het afgelopen jaar intensief samengewerkt en gerichte stappen gezet om gezondheid structureel te versterken.

Het Brabantse Model Positieve Gezondheid hebben wij actief geïmplementeerd als stevig kader voor integraal gezondheidsbeleid. Beleidsprogramma’s passen het model systematisch toe om gezondheidskansen en risico’s vroegtijdig te signaleren en zorgvuldig mee te wegen in beleidskeuzes.

Ook complexe en langdurige dossiers vragen onze blijvende inzet. De gezondheidsrisico’s rond geitenhouderijen hebben al geruime tijd onze intensieve aandacht en vragen dat tot op de dag van vandaag. Wij blijven hierover in gesprek met betrokken partijen en hebben het Rijk nadrukkelijk aangespoord om tot helder en eenduidig landelijk beleid te komen.

Daarnaast zetten wij ons met een lange adem en in nauwe afstemming met partners onverminderd in voor adequate erkenning en behandeling van mensen met QVS en post-COVID, waaronder de inzet op een passend behandelcentrum. Dit is een traject dat voortdurende bestuurlijke en inhoudelijke aandacht vraagt.

Eveneens zijn wij actief betrokken bij het dossier gewasbescherming in relatie tot volksgezondheid, met inzet op kennisontwikkeling en zorgvuldige afweging.

De samenwerking met onze partners is verder geïntensiveerd. Op 7 april, Wereldgezondheidsdag, ontvingen wij van Young Professionals Brabant de verhalenbundel Een Gezonde Toekomst in Brabant. De signalen uit deze bijeenkomst hebben wij benut bij de verdere beleidsontwikkeling.

Op 6 juni vond de Dag van de Gezondheid  plaats, waar kansengelijkheid centraal stond, een richtinggevend thema voor de gezondheid van alle Brabanders.

De rapportage over gezondheid vindt voortaan plaats via de Staat van Brabant. Daarmee stappen wij over van een afzonderlijk dashboard naar integrale monitoring binnen één samenhangend instrument, waardoor een apart dashboard gezondheid niet langer nodig is.

De Brabantse monitor brede welvaart is doorontwikkeld en combineert de ervaren brede welvaart in Brabant met de objectieve cijfers. Daarnaast is erop ingezet om samen met de regio's de monitor zo in te richten dat deze te gebruiken is voor de regiodeals. Voor gezondheid en jongvolwassenen is dit jaar een verdieping opgenomen in de monitor, omdat gezondheid in de vorige monitor als zeer belangrijke indicator naar boven kwam voor de ervaren brede welvaart.

Maandag 10 november 2025 organiseerden we samen met Tilburg University de Dag van de Brede Welvaart. Terugblik Dag van de Brede Welvaart 2025: ‘Samen bouwen aan een duurzame toekomst’ | Brabant Gedurende de dag brachten we mensen met ideeën, ervaring én energie bij elkaar om samen te bouwen aan een sterke, duurzame toekomst met brede welvaart als kompas. Vier sessies van het Brabants netwerk brede welvaart hebben laten zien hoe je op een andere manier kunt ondernemen. Winstmaximalisatie staat niet voorop, maar maatschappelijke waardencreatie. Dit vraagt iets van de ondernemers en ook van het netwerk dat erbij betrokken is.

In het bestuursakkoord is aangegeven dat het de wens is om het Brabants Outcomes Fund onder te brengen bij de BOM. Vanuit die ambitie lopen sinds de 2e helft van 2024 gesprekken met de BOM om te kijken of zij de uitvoering van BOF2 kunnen oppakken. In het kader van dit vervolgtraject is begin 2025 een marktonderzoek uitgevoerd.

Voor het realiseren van de doelstellingen uit dit begrotingsprogramma worden onderstaande verbonden partijen ingezet: 

·       Interprovinciaal Overleg (IPO) 

·       INPA Huis van de Nederlandse Provincies 

·       Zuidelijke Rekenkamer 

Nadere informatie over verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.