Programma 8 Basisinfrastructuur mobiliteit

De uitvoering van het programma 08 Basisinfrastructuur Mobiliteit loopt inhoudelijk op schema. Voor een tweetal financiële knelpunten is nadere besluitvorming nodig.

Via de nieuwe concessies West-Brabant (medio 2025) en Oost-Brabant (eind 2026) neemt het OV-aanbod in de provincie flink toe en wordt de hoofdstructuur versterkt. In aanvulling daarop zorgen we met de introductie van Bravoflex dat het OV toegankelijk blijft voor iedereen, niet alleen in de kleine kernen maar ook in de avonden en weekenden. In West-Brabant is Bravoflex vorig jaar samen met de nieuwe concessie van start gegaan, vanaf 1 maart van dit jaar is het ook in de andere twee concessiegebieden beschikbaar. Er zijn 283 Bravoflex-haltes bijgekomen in Brabant. 

Ook in de aanbesteding voor de nieuwe concessie Zuidoost (vanaf medio 2029) streven we conform het Bestuursakkoord naar een OV-schaalsprong. De focus ligt op een goede basiskwaliteit van het OV in de hele regio en een eerste schaalsprong. Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar, zoals opgenomen in de aanbestedingsstrategie van de concessie Zuidoost-Brabant. Echter om de snelle groei van de hightechsector in de Brainportregio, waaronder de uitbreidingsplannen van ASML op BIC-Noord, te kunnen faciliteren is meer nodig. In maart 2024 sloten Rijk en regio, in aanvulling op de Brainportdeal, het Beethoven Convenant. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de Brainportlijnen. Voor de Brainportlijnen wordt momenteel een regionale verkenning uitgevoerd met twee typen toekomstige OV netwerken: regionale lijnen (Brabantliners) en stedelijke lijnen (Trambussen). Voor de investeringen in de OV-infrastructuur zijn middelen gereserveerd in het Beethoven Convenant. Voor de exploitatie van de Brainportlijnen in de concessie Zuidoost zijn nog geen middelen beschikbaar. Vóór het (ontwerp) Programma van Eisen (najaar 2026) moet hierover duidelijkheid zijn om van de potentiële vervoerders onder marktspanning én als integraal onderdeel van het netwerk een bieding te krijgen. Hiervoor is als uitwerking van de Perspectiefnota 2027 een Statenvoorstel uitgewerkt. Zonder budget voor de Brainportlijnen komt de leefbaarheid en bereikbaarheid van de Brainportregio zwaar onder druk te staan. Alleen al op de Brainport Innovatie Campus (BIC)-noord gaat het om een concentratie van 20.000 nieuwe arbeidsplaatsen die goed ontsloten moeten worden met OV. Naast de Brainportlijnen die in concessie Zuidoost vallen is er ook een aantal lijnen die horen bij de concessie Oost-Brabant. Hiervoor kan later een aanvullende opdracht op de concessie worden verstrekt. We blijven ook in het gesprek met het Rijk benadrukken om hun aandeel te nemen in de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de opgave Brainportregio en de exploitatie van de Brainportlijnen.

Voor het realiseren van ZE-ambities en het borgen van de continuïteit van de OV-concessie voor de toekomst neemt de provincie zelf een actieve rol in het regelen van busremises. Met de strategisch aankoop van een perceel in Helmond en een bestaande remise in Reusel is een belangrijke stap gezet voor de nieuwe concessie Zuidoost.

Daarnaast is doorstroming steeds crucialer voor een effectieve en efficiënte concessie. We realiseren maatregelen voor het verbeteren van de doorstroming op bestaande infra en via aparte busbanen via de Regionale Mobiliteitsprogramma’s (RMP’s), de Brainportdeal en convenant Beethoven en via WoMo-maatregelen. Hierin trekken we samen op met gemeenten en vervoerders

De aanbesteding van het Waardegedreven Onderhoud (WGO) loopt, met beoogde gunning begin 2027. Deze onderhoudsaanpak waarbij beslissingen niet alleen worden genomen op basis van technische noodzaak en / of huidige kosten, maar op basis van de waarde die een wegvak aan gebruikers, organisatie en maatschappij. Het draait om de vraag: Welk onderhoud levert de meeste waarde op over de volledige levensduur? Het areaal wordt geografisch opgesplitst in twee delen en aanbesteed op basis van een langdurige samenwerking. Hierdoor verwachten we optimaal gebruik te kunnen maken van kennis en innovatie uit de markt, de beheer- & onderhoudstaak efficiënter en effectiever uit te kunnen voeren en tegen lagere kosten.

Ook is er overeenstemming met gemeente Oss over de overdracht van 16 kilometer provinciale weg N625. Deze weg behoort niet tot het hoofdwegennet en hierdoor nemen voor de provincie ook de toekomstige onderhoudskosten af.

Ten slotte wordt de inspanningen op het gebied van datagedreven werken de uitvoering van het beheer en onderhoud efficiënter en effectiever.

Ondanks deze maatregelen is er nog steeds een financieel gat bij de beheer- & onderhoudstaak als we ervoor kiezen om het kwaliteitsniveau niet verder te verlagen. Dat komt doordat er sprake van toenemende financiële druk door o.a. prijsstijgingen, de opwaardering en uitbreiding van het areaal en de toegenomen ouderdom. Het verlagen van het kwaliteitsniveau is niet altijd goedkoper op langere termijn als gekeken wordt naar de kosten over de totale levensduur (life cycle cost). Bovendien willen we voorkomen dat er verkeersonveilige situaties ontstaan als gevolg van de staat van onderhoud. De structurele borging (kwaliteit én financieel) vindt plaats bij de herijking van de uitvoeringsagenda Kwaliteit (Onderhoud) Provinciale Infrastructuur (KOPI) in de nieuwe bestuursperiode.

Vanwege klimaatschade in de eerste maanden is de financiële druk op de onderhoudsbegroting 2026 verder toegenomen vanwege, extra acties gladheidsbestrijding en aanvullend incidenteel onderhoud als gevolg van de ontstane vorst- en hitteschade. Hiervoor zijn eerder investeringsmiddelen KOPI omgezet naar exploitatiemiddelen voor beheer en onderhoud. Daarnaast zien we de laatste jaren een sterk stijgende trend van het aantal calamiteiten en drugsdumpingen (o.a. lachgascylinders) langs provinciale wegen.

Verkeersveiligheid vinden we enorm belangrijk. Het persoonlijk leed en de maatschappelijke schade is immers enorm en het aantal verkeersslachtoffers in Brabant te hoog. Daarom zijn in het kader van de Regionale Mobiliteitsprogramma’s (RMP) in 2026 met gemeenten afspraken gemaakt over mensgericht maatregelen via educatie en gedrag en de verbetering van de verkeersveilige inrichting van schoolfietsroutes, waarvoor in het kader van het Bestuursakkoord middelen beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast intensiveren we de Grensverleggende Aanpak Verkeersveiligheid (GAVV), waarbij verkeersveiligheid o.a. verankerd wordt in de bredere maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Blijvende aandacht is nodig voor handhaving. Bij politie en OM worden extra verzoeken hiervoor ingediend. Extra flitspalen zijn er o.a. gekomen op de N329 bij Oss en in Eindhoven (focusflitser voor gebruik mobiele telefoon).

• De spanning op de arbeidsmarkt voor de vervoerders is afgenomen, maar blijft een aandachtspunt.
• Netschaarste en leveringsproblemen kunnen ervoor zorgen dat de ZE-ambities in het OV niet in het gewenste tempo realiseerbaar zijn en/of tot meerkosten leiden.
• Ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving omtrent stikstof hebben invloed op infrastructurele projecten. Kleine aanpassingen aan infrastructuur als onderdeel van onderhoudsprojecten kunnen niet mogelijk zijn.
• Prijsstijgingen en problemen met levering van materialen vormen een risico voor infrastructurele onderhoudsprojecten. Dit wordt ook in grote mate beïnvloed door de huidige wereldwijde instabiliteit.
• Klimaatverandering leidt tot extra (dagelijks) onderhoud.
• De toename van incidenten en meldingen op onze provinciale wegen leidt tot extra druk op de onderhoudsbegroting.
• Krapte op de arbeidsmarkt voor technische personeel raakt de taak van beheer en onderhoud provinciale wegen.