Programma 8 Basisinfrastructuur mobiliteit

We gaan voor een veilig, robuust, betrouwbaar en schoon mobiliteitssysteem. Daarom zorgen we vanuit onze wettelijke verantwoordelijkheden voor een goede basis met een stevig netwerk van provinciale wegen, fietspaden en openbaar vervoer (OV). In het beleidskader Mobiliteit Koers 2030 is het mobiliteitsbeleid voor de komende jaren uitgestippeld. De ambities hieruit zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda’s en vormen de basis voor deze begroting.

We zetten de komende jaren in op de groei van het OV-aanbod. Dat is nodig om de woningbouw- en verstedelijkingsopgave in Brabant, zoals vastgelegd in de NOVEX-verstedelijkingstrategie, mogelijk te kunnen maken. Om Brabant bereikbaar én leefbaar te houden wordt ingezet op de mobiliteitstransitie. Zo start de nieuwe concessie Oost-Brabant met een fors hoger OV-aanbod. Ook voor de nieuwe concessie Zuidoost (vanaf medio 2029) streven we via de opgestarte aanbesteding conform het Bestuursakkoord naar een goede basiskwaliteit van het OV en een eerste schaalsprong op HOV lijnen in de hele regio.  

Echter om de snelle groei van de hightechsector in de Brainportregio, waaronder de uitbreidingsplannen van ASML op BIC-Noord, te kunnen faciliteren, zijn aanvullende middelen nodig voor de exploitatie van de Brainportlijnen. Hiervoor is een Statenvoorstel voorgelegd. Alleen dan is het mogelijk om bij de aanbesteding ook de uitvraag te doen voor deze lijnen om de werklocaties (alleen al op BIC-Noord 20.000 nieuwe arbeidsplaatsen) als gevolg van de ontwikkeling van de Brainportregio te kunnen ontsluiten door middel van rechtstreekse en snelle OV-verbindingen. De aanbesteding voor de nieuwe concessie Zuidoost-Brabant wordt gegund begin 2028 en gaat medio 2029 van start. Een deel van de Brainportlijnen valt onder concessie Oost-Brabant en de opdracht hiervoor kan pas na gunning van Zuidoost worden gegeven. Om deze Brainportlijnen te kunnen laten rijden, zijn ook dan aanvullende middelen nodig. We zetten daarbij in op volledig Zero Emissie (ZE) busvervoer. Voor het realiseren van deze ZE-ambities én om de continuïteit van de OV-concessie voor de toekomst beter te kunnen borgen, neemt de provincie een actieve rol in het regelen van busremises met voldoende stroom. Voor de concessie Zuidoost werken we in dat kader in en rond Eindhoven hard aan oplossingen.

Om de beschikbaarheid en verkeersveiligheid van de provinciale wegen en fietspaden te kunnen borgen is adequaat beheer en onderhoud nodig. Om dat te kunnen garanderen, is het uitgangspunt van ‘werk-met-werk’ bij de laatste herijking van KOPI losgelaten, en is de meerjaren onderhoudsplanning leidend. Zo voorkomen we achterstallig onderhoud, kapitaalvernietiging én verkeersonveilige situaties als gevolg van de staat van onderhoud. De actualisatie van de uitvoeringagenda zal plaatsvinden in 2027. Voor het handhaven van het huidige kwaliteitsniveau zijn structureel extra middelen nodig. Bij de eerste vaststelling van KOPI in 2017 is deze ontwikkeling reeds aangekocht en is het gevolg van o.a. de geleidelijke uitbreiding en opwaardering van het areaal en de toenemende ouderdom van het areaal waardoor ingrepen omvangrijker en duurder worden. Eén van de manieren waarmee de taak van beheer en onderhoud effectiever en goedkoper kan worden uitgevoerd is de nieuwe contractvorm van Waardegedreven Onderhoud (WGO). Bij deze aanpak worden de beslissingen niet alleen worden genomen op basis van technische noodzaak en / of huidige kosten, maar wordt gekeken naar de maximale waarde gedurende de gehele levensduur van de weg. Het onderhoud van het gehele areaal wordt in twee contracten op basis van langdurige samenwerking ondergebracht. Naast besparing op de engineeringskosten benutten we ook maximaal de kennis en innovaties uit de markt. In 2027 wordt het contract geïmplementeerd.

Verkeersveiligheid vinden we enorm belangrijk. Het persoonlijk leed en de maatschappelijke schade is immers enorm en het aantal verkeersslachtoffers in Brabant te hoog. Daarom blijven we samen met de partners stevig inzetten op verkeersveiligheid. Dat doen we volgens een risicogestuurde en datagedreven aanpak. We continueren de gedragsmaatregelen en educatie op scholen. Voor het verbeteren van de verkeersveilige inrichting van schoolfietsroutes stellen we cofinanciering ter beschikking. In 2027 wordt de verkeerveilige inrichting van de N615 Deense Hoek en de N267 Kromme Nol gerealiseerd. Met de Grensverleggende Aanpak Verkeersveiligheid (GAVV) verankeren we verkeersveiligheid in de bredere maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Politie en OM zijn bevoegd gezag voor de handhaving. We blijven aandacht vragen voor intensivering van controles.

• Kwaliteitsnota Onderhoud Provinciale Infrastructuur 2023-2027
• ’Gedeelde mobiliteit is maatwerk'
• Brabants Verkeersveiligheidsplan 2024-2027

Voor het realiseren van de doelstellingen uit dit begrotingsprogramma worden onderstaande verbonden partijen ingezet:

• Eindhoven Airport

Nadere informatie over verbonden partijen staat in de paragraaf Verbonden partijen.

• De spanning op de arbeidsmarkt voor de vervoerders is afgenomen, maar blijft een aandachtspunt.
• Als gevolg van de afname van het aantal studenten dat gebruik maakt van het OV staat de betaalbaarheid van het OV-systeem landelijk (via rijksbijdrage voor opbrengsten Student OV-kaart (SOV)) onder druk.
• De eerste pilots met Autonoom OV zijn ook in Brabant opgestart. De mate van opschaalbaarheid de komende jaren is nog onbekend en maakt onderdeel uit van de leerervaringen die de komende jaren opgedaan worden.
• Netschaarste en leveringsproblemen kunnen ervoor zorgen dat de ZE-ambities in het OV niet in het gewenste tempo realiseerbaar zijn en/of tot meerkosten leiden.
• Ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving omtrent stikstof hebben invloed op infrastructurele projecten. Kleine aanpassingen aan infrastructuur als onderdeel van onderhoudsprojecten kunnen niet mogelijk zijn.
• Prijsstijgingen en problemen met levering van materialen vormen een risico voor infrastructurele onderhoudsprojecten. Dit wordt ook in grote mate beïnvloed door de huidige wereldwijde instabiliteit.
• Klimaatverandering leidt tot extra (dagelijks) onderhoud.
• De toename van incidenten en meldingen op onze provinciale wegen leidt tot extra druk op de onderhoudsbegroting.
• Krapte op de arbeidsmarkt voor technische personeel raakt de taak van beheer en onderhoud provinciale wegen.

Het begrotingsprogramma Basisinfrastructuur Mobiliteit is opgebouwd uit een aantal (wettelijke) basistaken. Voor een goede borging van deze basistaken zijn de middelen op basis van vastgesteld beleid structureel en autonoom op de meerjarige begroting geraamd. Ook worden de budgetten jaarlijks geïndexeerd conform het provinciaal indexatiebeleid. De onderdelen zijn:

• Algemeen: € 0,5 mln. structureel
• Verkeersmanagement: € 1,4 mln. structureel
• Data: € 6,6 mln., waarvan € 2,4 mln. structureel
• Verkeersveiligheid: € 8,8 mln., waarvan € 1,2 mln. structureel
• Beheer en onderhoud: € 50,5 mln. structureel*
• OV: € 149,7 mln. structureel en in de komende jaren verder oplopend vanwege nieuwe concessies.

 * Inclusief € 34,5 mln. structureel investeringskrediet per jaar voor groot onderhoud en vervanging. Vanwege indexatie is het oorspronkelijke investeringskrediet van € 26 mln. in de afgelopen bestuursperiode structureel verhoogd. De jaarlijkse investeringsuitgaven worden op basis van wet- en regelgeving geactiveerd en vervolgens afgeschreven. De berekende afschrijvingslasten komen op basis van de investeringsplanning ten laste van de exploitatiebegroting. De afschrijvingslasten zijn ondergebracht in een hiervoor bestemde egalisatiereserve. De toevoeging aan de egalisatiereserve loopt mee in het provinciaal indexatiebeleid en daarmee is de indexatie van het structurele investeringskrediet geborgd.  

 Om flexibel in te kunnen springen op het OV-aanbod en groei de komende jaren mogelijk te kunnen maken is een reserve OV ingesteld. De structurele rijksmiddelen i.h.k.v. motie Bikker en de extra bestuursakkoordmiddelen zijn toegevoegd aan de reserve.

Lasten 

Het totaal van de programmalasten 08 in de begroting 2027 komt uit op € 246,7 mln. en is daarmee € 14,8 mln. (6,4%) hoger dan in de bijgestelde begroting 2026.

De lasten zijn hoger doordat:

• € 2,1 mln. hogere afschrijvingslasten als gevolg van investeringsuitgaven in voorgaande jaren;
• € 11,3 mln. hogere lasten van de drie OV-concessies (exclusief SOV) als gevolg van de contractuele indexatie en groei van het OV-aanbod in de nieuwe concessie Oost Brabant;
• € 2,1 mln. als gevolg van digitaliseringsopgaven bij verkeersveiligheid en provinciale wegen in het kader van het bestuursakkoord;
• €2,0 mln. hoger geraamde bijdrage aan het verbeteren van de verkeersveilige inrichting van schoolfietsroutes (totaal € 10 mln. in het kader van het bestuursakkoord);
• € 5,0 mln. voor het realiseren van mobiliteitshubs;
• € 1,6 mln. inrichtingskosten van een tijdelijke busremise bij de Efteling;
• € 1,0 mln vernieuwing OV in verband met de opwaardering van bushaltes.

Daartegenover staan lagere lasten als gevolg van:

• € 4,9 mln. lagere compensatie Studenten OV-kaart (SOV);
• € 2,0 mln. als gevolg van een lagere instroom van Zero-Emissie bussen in 2027 ten opzichte van 2026. Hiertegenover staat een lagere rijksbijdrage;
• € 4,3 mln. lagere onderhoudsbegroting: in 2026 zijn extra lasten van gladheidsbestrijding als gevolg van het winterweer begin van het jaar (€ 2,0 mln.) en extra incidenteel onderhoud voor het herstellen van de ontstane vorstschade (2,0 mln).

De financiële toelichting op de investeringskredieten wegen is opgenomen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

Baten  

Het totaal van de programmabaten 08 in de begroting 2027 komt uit op € 9,9 mln. en is daarmee € 0,8 mln. lager (7,8%) dan in de bijgestelde begroting 2026. Dat komt voornamelijk door een lagere instroom van Zero-Emissie bussen in 2027 ten opzichte van 2026 en daarmee een lagere toerekening (€ 2,0 mln) van de hiervoor bestemde rijksbijdrage.

Een uitgebreid overzicht wordt gegeven in de Programmering Mobiliteit 2027-2046