Programma 5 Economie, Kennis en Talentontwikkeling

De Nederlandse economie heeft het afgelopen jaar minder last gehad van de wereldwijde handelsonzekerheid dan eerder werd verwacht, aldus De Nederlandsche Bank. Wel blijft de eerste helft van 2026 de economische onzekerheid door geopolitieke spanningen enorm groot. Zo hangt de economische impact van het Amerikaans-Israëlische conflict met Iran af van de duur ervan en de mate van escalatie. De prijzen van olie en gas zijn al stevig opgelopen, wat ook in Nederland leidt tot hogere inflatie, duurdere benzine en oplopende energierekeningen. Rabobank berekende onlangs dat, wanneer het gewapende conflict langer duurt dan enkele weken, de inflatie in Nederland naar verwachting uit zal komen op 3,1% (vergeleken met 2,2% vóór het conflict). Ondanks de hogere inflatie zal de economische groei oplopen tot 1,2% in 2026. Bij langere duur (met name wanneer de straat van Hormuz gesloten blijft) of bij verdere escalatie, wordt meer inflatie voorzien, met hogere prijzen voor energie, hogere productiekosten voor bedrijven en lagere bestedingen door consumenten en bedrijven tot gevolg. Tevens leidt meer onzekerheid ertoe dat bedrijven investeringen uitstellen.  

Rabobank becijferde dat Nederlandse regio’s in verschillende mate gevoelig zijn voor de gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten. Regio’s waarin energie-intensieve sectoren groot zijn, worden het sterkst geraakt. Dat geldt zodoende ook voor West-Brabant (met onder meer Moerdijk), waar de energie-intensiteit bovengemiddeld groot is. Voor Zuidoost-Brabant, dat sterk afhankelijk is van de hightech-maakindustrie en relatief weinig energie-intensief is, is de groei in 2026 naar verwachting het hoogst. Om de afhankelijkheid van energie te verkleinen zetten we als provincie Noord-Brabant in op hernieuwbare vormen van energie, zoals de opwekking van elektriciteit via wind- en zonneparken, de toename van duurzame warmtebronnen, en de productie van groene waterstof. 

Door het bovenstaande zouden we bijna vergeten dat pas in januari het nieuwe Coalitieakkoord van het kabinet-Jetten is gepresenteerd. Daarin zijn zonder meer aanbevelingen uit het Rapport Wennink (voor het toekomstig verdienvermogen van Nederland) overgenomen, maar het is de vraag wat er allemaal tot uitvoering kan worden gebracht, aangezien het kabinet geen meerderheid heeft in de Eerste noch de Tweede Kamer. We zijn als provincie weliswaar tevreden dat er in het akkoord aandacht is voor o.a. de 3% R&D-norm; de oprichting van een Nationale Investeringsinstelling (NII); de oprichting van een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en een soortgelijk agentschap voor defensie; de inzet op domeinen AI, Veiligheid & Weerbaarheid, Energie & Klimaattechnologie en Life Sciences & Biotechnologie; de ondersteuning van innovatiecampussen; en de versterking van het nucleaire cluster (o.a. SMR-programma). 

We zijn als provincie Noord-Brabant het jaar 2026 voortvarend begonnen. Zo heeft in januari de kickoff plaatsgevonden van het Brabant House of Cyber (als onderdeel van het Actieplan Missie Veiligheid) waarin we samen met overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven € 14,5 mln. investeren om de digitale weerbaarheid van Brabantse organisaties te versterken en hen te beschermen tegen digitale dreigingen. We werken hierdoor aan veilige technologie (security-by-design), sterk cybertalent en direct toepasbare oplossingen voor organisaties en ketens. 

Daarnaast investeren we in samenwerking met TU/e, Tilburg University en BOM € 4 mln. in het AI Supercomputing initiatief Brabant, zodat Brabantse bedrijven, kennisinstellingen en overheden?laagdrempelig toegang krijgen tot extreem krachtige en geavanceerde computers. Organisaties kunnen bovendien gebruik maken van praktische begeleiding, zoals hulp bij code-optimalisatie, datamanagement en vragen over wet- en regelgeving en ethiek rondom AI.  

Verder investeren we € 1,25 mln. om de komst van een nationale batterijfaciliteit mogelijk te maken naar de Automotive Campus te Helmond. Het Open Battery Industrialisation Centre (OBIC) wordt namelijk de eerste Nederlandse voorziening waar bedrijven hun batterijtechnologie kunnen laten testen en opschalen richting industriële productie. Daarmee krijgt Brabant een sleutelpositie in de Europese energietransitie, op een campus die al een strategische rol vervult binnen het Brabantse mobiliteits- en innovatiesysteem. De provincie Noord-Brabant investeerde de afgelopen jaren bovendien al ruim € 5,5 mln. in de doorontwikkeling van batterijtechnologie.  

Als (externe) ontwikkelingen en onzekerheden zijn aan te merken: 

• De economische onzekerheid door geopolitieke spanningen is enorm groot. 

• Door de geopolitieke verschuivingen neemt de roep om investeringen in defensie en (digitale) veiligheid toe.  

• De opmars van AI neemt almaar toe en gaat sneller dan op voorhand gedacht. 

• De (on)mogelijkheden om nieuw Coalitieakkoord kabinet-Jetten uit te voeren, i.v.m. minderheid in zowel Tweede Kamer als Eerste Kamer.. 

• Er wordt hard gewerkt om factoren die belemmerend werken op het vestigingsklimaat (zoals belemmeringen stikstofmaatregelen, krapte stroomnet, etc.) op te lossen, maar deze zijn nog niet opgelost. Doordat we veel samen?met andere partners en partijen in de uitvoering?werken, zijn?we ook afhankelijk van?hen?voor het behalen van resultaten.