Programma 4 Natuur en milieu

Natuur

De organisatie van programma natuur is op orde en er wordt flink voortgang geboekt op alle fronten, variërend van onder meer realisatie van het natuurnetwerk, versnellingsprojecten, bossen en de agenda natuurinclusief.

De pachtafkoop op landgoed De Hoort maakte de omvorming van 44 hectare landbouwgrond naar nieuwe natuur mogelijk. Dankzij deze stap konden de natuurherstelwerkzaamheden worden uitgevoerd, waarvan de eerste positieve resultaten nu al zichtbaar zijn.
Eind 2025 is de uitbreiding van het Agrarisch Natuurbeheer (ANLb) met aanvullende middelen vanuit het Rijk opengesteld, waarmee in 2026 meer dan een verdubbeling van het huidige agrarisch natuurbeheer gerealiseerd kan worden. Vanaf januari 2026 is de vernieuwde regeling Stimulering Landschap (Stila2.0) opengesteld, waarmee behalve de cofinanciering van gemeenten, waterschappen en provincie, nu ook de tijdelijk extra versnellingsmiddelen vanuit het rijk ten behoeve van groenblauwe dooradering van het landelijk gebied volop kunnen worden ingezet. In april volgt een herhaalde openstelling van de Regeling Schoolpleinen van de Toekomst, waarmee naar verwachting weer 25 schoolpleinen vergroend gaan worden. 

Tenslotte is het plantseizoen voorjaar 2026 intensief benut om met de beschikbare middelen nieuwe bomen aan te planten, zowel voor nieuw bos als voor de revitalisering van bestaande bossen.

Aanpak Landelijk Gebied  

De uitvoering van de Aanpak Landelijk Gebied (ALG) ontwikkelt zich in lijn met de verwachtingen voor deze fase van het programma.

Met het plan van aanpak voor de Aanpak Landelijk Gebied (ALG) van 4 februari 2025 is ingezet op het versterken van de uitvoeringskracht in het landelijk gebied en het versnellen van maatregelen voor natuur, water, bodem en klimaat. Ondanks wisselende landelijke kaders blijft de provincie sturen op het behalen van de wettelijke doelen, in samenwerking met gebiedspartners.

In de twaalf GGA-gebieden zijn naast de reeds lopende uitvoeringsprojecten meer dan 100 projectvoorstellen opgehaald. Een deel kan in 2026 worden uitgevoerd; andere voorstellen vragen nadere uitwerking. Momenteel werken we samen met de gebiedspartners aan de formalisering van overeenkomsten en opdrachten, zodat middelen kunnen worden vastgelegd en projecten kunnen starten. Het streven is dit traject vóór het zomerreces af te ronden. De provincie ondersteunt de gebieden verder met advies, capaciteit, middelen en grond. Ook partners leveren substantiële bijdragen.

Daarnaast wordt gewerkt aan vijf concrete water- en natuurprojecten (versnellingsdossiers) waarin de provincie waar nodig zwaardere instrumenten inzet om grond te verwerven en natuur- en waterprojecten te realiseren.

De gebiedsopgaven zijn geactualiseerd en gedeeld met de GGA-gebieden en vormen de basis voor verdere uitvoering. PS is op 21 oktober 2025 met de Statenmededeling Aanpak overgangsgebieden rondom Natura 2000-gebieden geïnformeerd over de aanpak van overgangsgebieden rond Natura 2000-gebieden, waarin uitvoering in de GGA en de vergunningsplicht voor gewasbeschermingsmiddelen en grondwateronttrekkingen centraal staan. PS wordt voor de zomer via een Statenmededeling geïnformeerd over de stand van zaken.

Milieu

In lijn met de Omgevingsvisie streven we naar een continue verbetering van onze leefomgeving. We hebben op een aantal thema’s duidelijke resultaten geboekt. Met de uitvoeringsagenda Schone Lucht Akkoord dragen we bij aan het landelijk doel om 50% gezondheidswinst te behalen. Voor Geluid zijn de geluidsproductieplafonds (GPP) vastgesteld. Daarnaast heeft de provincie Noord-Brabant als eerste provincie in Nederland de wettelijk verplichte geluidsaneringslijst vastgesteld. Met het actieplan Geluid 2024-2029 verminderen we het aantal mensen dat wordt gehinderd door het geluid van provinciale wegen.

Een aantal activiteiten uit de Uitvoeringsagenda Milieu zijn wettelijk vastgestelde taken en deze voeren we naar behoren uit. Dit zijn bijvoorbeeld reguliere bodemsaneringen (zoals industriële verontreinigingen en sanering na drugsdumpingen), het zorgdragen voor de nazorg van stortplaatsen en wettelijke taken rondom de luchthavens waarvoor de provincie bevoegd gezag is. Tevens is naar aanleiding van de provinciale zienswijze het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie op onderdelen aangepast om geluidshinder te beperken en zijn we de eerste provincie die vermijdings- en reductieplannen hebben opgevraagd bij afvalbedrijven voor Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). In 2026 worden ook weer veel MER procedures gestart voor: de aanpassing van de N279, Hoogwaterbescherming Den Bosch, dijkversterking Cuijk-Ravenstein en Dijkversterking Lith-Bokhoven, ondergrondse hoogspanningsverbinding Eindhoven-Maarheeze en Eindhoven-Hapert, natuurherstel Dommeldal, en het Nationaal programma ruimte voor defensie.

In 2025 zijn flinke stappen gezet om de samenwerking te verbeteren binnen de overlegtafels voor de regionale vliegvelden Breda International Airport en Kempen Airport). Deze krijgen een vervolg in 2026, o.a. voor de klachtenprocedure en communicatie.

VTH

De uitvoering van de reguliere wettelijke taken uit de VTH Opdracht verloopt volgens verwachting. Daarnaast worden de onderwerpen verder geïmplementeerd die voortkomen uit de in december 2025 vastgestelde omgevingsverordening. Te weten het Intrekkingenbeleid, de bijgestelde aanpak voor de ammoniakemissie maatregelen en de nieuwe vergunningssituatie voor gewasbeschermingsmiddelen. Voor de gebiedsontwikkeling rondom Brainport Industries Campus (BIC) Noord (ASML) is, op basis van de ADC-toets een uitzonderlijke natuurvergunning verleend.

De Brabantse natuur is adequaat beschermd tegen ongewenste ruimtelijke ingrepen. Ze is vitaal en van voldoende omvang om bestand te zijn tegen schommelende omgevingsinvloeden zoals weersextremen. De Brabantse natuurgebieden vormen een onderling aangesloten netwerk waardoor uitwisseling kan plaatsvinden. 

Natuur levert een bijdrage aan de welvaart en het welzijn van Brabant en de Brabanders. Andersom is natuur als vanzelfsprekend onderdeel van andere maatschappelijke, ruimtelijke en economische opgaven en verweven in alle maatschappelijke sectoren. 

Brabanders voelen zich verbonden met de natuur in natuurgebieden, in de stad, het dorp en het agrarisch gebied.